Thị trường tài sản mã hóa Việt Nam cần được quản lý để phát triển minh bạch và ổn định

​​​Hai hướng đi chính cho thị trường tài sản mã hóa Việt Nam

Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường có mức độ tiếp cận và sử dụng tài sản mã hóa cao hàng đầu thế giới. Theo bà Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc phát triển thị trường châu Á - Thái Bình Dương, công ty Tether, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia có số lượng người dùng tài sản mã hóa lớn nhất, với khoảng 17 - 18 triệu người tham gia, tương đương gần 20% dân số. Con số này phản ánh một thực tế: tài sản mã hóa không còn là khái niệm xa lạ mà đã trở thành một phần trong đời sống tài chính của người dân.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô người dùng mà còn ở dư địa ứng dụng. Việt Nam là quốc gia có lượng kiều hối lớn, mỗi năm lên tới 16 - 17 tỷ USD, đồng thời có hoạt động xuất nhập khẩu sôi động. Đây được xem là nền tảng thuận lợi để công nghệ blockchain và tài sản mã hóa được ứng dụng vào các lĩnh vực như chuyển tiền xuyên biên giới, thanh toán quốc tế và thương mại số. Theo bà Quỳnh, nếu tận dụng tốt, những ứng dụng này có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với việc chỉ tập trung vào đầu tư hay đầu cơ tài sản mã hóa.

Từ kinh nghiệm vận hành stablecoin (tiền mã hóa ổn định) trên phạm vi toàn cầu, đại diện Tether cho rằng cơ hội lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới không nằm ở việc chạy theo các xu hướng giao dịch ngắn hạn, mà ở việc xây dựng những trụ cột ứng dụng bền vững. Trong đó, hai hướng đi nổi bật được nhấn mạnh là chuyển tiền xuyên biên giới bằng stablecoin và token hóa các tài sản trong thế giới thực. Đây là những lĩnh vực đã được nhiều quốc gia thử nghiệm và cho thấy tiềm năng rõ rệt khi được đặt trong một khung pháp lý ổn định, minh bạch và có tính tuân thủ cao.

Sự khác biệt giữa thị trường tài sản mã hóa và thị trường tài sản truyền thống

Một nội dung mà nhiều người nhà đầu tư đang muốn tìm hiểu là sự khác biệt giữa thị trường tài sản mã hóa và thị trường tài chính truyền thống, đặc biệt là chứng khoán. Ông Huỳnh Quốc Nam, Trưởng bộ phận kinh doanh sàn OKX Global, chỉ ra rằng khác với chứng khoán – nơi giao dịch diễn ra trong khung giờ cố định và có ngày nghỉ, thị trường tài sản mã hóa vận hành liên tục 24/7, 365 ngày mỗi năm và mang tính toàn cầu. Điều này đặt ra yêu cầu rất cao đối với hạ tầng công nghệ của các sàn giao dịch, từ khả năng xử lý giao dịch liên tục cho tới việc hạn chế tối đa thời gian bảo trì hệ thống.

Bên cạnh công nghệ, thanh khoản được xem là yếu tố sống còn. Trong thị trường tài sản mã hóa, nhà đầu tư có thể rút tài sản bất kỳ lúc nào, kể cả khi thị trường biến động mạnh. Do đó, các sàn giao dịch phải đảm bảo độ sâu thanh khoản đủ lớn để tránh rủi ro đứt gãy hệ thống. Đây là điểm khác biệt lớn so với thị trường chứng khoán, nơi quá trình mua bán, lưu ký và thanh toán vẫn thông qua nhiều khâu trung gian.

Về phương thức vận hành, sàn giao dịch tài sản mã hóa thường tích hợp “tất cả trong một”: giao dịch, lưu ký và rút tài sản đều diễn ra trực tiếp trên cùng một nền tảng. Nhà đầu tư có thể rút tài sản về ví cá nhân ngay sau khi giao dịch hoàn tất (T0), thay vì chờ vài ngày như trên thị trường chứng khoán. Điều này mang lại sự linh hoạt, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi mức độ minh bạch và bảo chứng tài sản rất cao.

Theo chuyên gia, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia có số lượng người dùng tài sản mã hóa lớn nhất (Ảnh minh họa do AI tạo ra)

Một vấn đề được đặc biệt quan tâm là tính minh bạch trong quản lý tài sản của sàn giao dịch. Khác với chứng khoán - nơi nhà đầu tư dựa vào báo cáo tài chính định kỳ, thị trường tài sản mã hóa sử dụng cơ chế bảo chứng tài sản (Proof of Reserves) để chứng minh rằng tài sản của khách hàng được đối chứng 1:1 và không bị sử dụng cho mục đích khác. Theo ông Nam, việc công bố bảo chứng tài sản thường xuyên là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin thị trường.

Ngoài ra, vị chuyên gia của OKX cũng chỉ ra những rủi ro đặc thù của thị trường tài sản mã hóa, như biên độ dao động giá không giới hạn, có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm phần trăm trong một ngày. Điều này khiến thị trường trở nên hấp dẫn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư phải có kiến thức và khả năng quản trị rủi ro tốt hơn so với thị trường truyền thống.

An ninh mạng và  đào tạo - Điều kiện tiên quyết cho mọi thị trường an toàn, minh bạch

Từ góc độ an ninh mạng, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) cho rằng cơ hội luôn đi kèm thách thức, và thách thức lớn nhất của thị trường tài sản mã hóa chính là bảo đảm an toàn, an ninh cho giao dịch và người dùng. Việc thị trường hoạt động liên tục, xuyên biên giới khiến áp lực lên hệ thống an ninh mạng tăng lên đáng kể so với các mô hình tài chính truyền thống.

Một vấn đề nổi bật được chỉ ra là sự thiếu hụt nguồn nhân lực an ninh mạng, đặc biệt là nhân lực vừa có kiến thức công nghệ vừa am hiểu tài chính. Trong khi các hệ thống truyền thống chủ yếu tập trung bảo vệ hạ tầng CNTT, thị trường tài sản mã hóa đòi hỏi phải bảo vệ cả quy trình, dòng tiền và chuỗi giao dịch tài chính. Đây được xem là khoảng trống lớn cần sớm được lấp đầy nếu Việt Nam muốn vận hành các sàn giao dịch tài sản mã hóa một cách an toàn.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng đánh giá cao năng lực của đội ngũ an ninh mạng Việt Nam, đặc biệt trong công tác điều tra, truy vết và xử lý các vụ việc lừa đảo trên không gian mạng. Vấn đề đặt ra không phải là năng lực nền tảng, mà là sự dịch chuyển tư duy: từ bảo vệ hệ thống sang bảo vệ tài sản số, từ mô hình vận hành có thời gian nghỉ sang mô hình bảo vệ 24/7 liên tục.

Một điểm đồng thuận lớn của các chuyên gia là vai trò then chốt của đào tạo và hợp tác công - tư. Đại diện Tether đề xuất tiếp cận đào tạo theo ba lớp: cơ quan quản lý và thực thi pháp luật; các doanh nghiệp trung gian như ngân hàng, sàn giao dịch, công ty chứng khoán; và cuối cùng là nhà đầu tư, người dùng cuối. Theo đó, cơ quan quản lý cần hiểu sâu cơ chế vận hành thị trường trước khi ban hành chính sách; doanh nghiệp cần được tập huấn về tuân thủ, an ninh và thanh khoản; còn nhà đầu tư cần được trang bị kiến thức để nhận diện rủi ro và đưa ra quyết định chủ động.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện sàn OKX Global - ông Nam đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai các chương trình đào tạo nhà đầu tư thông qua nền tảng học trực tuyến OKX Academy, đồng thời bày tỏ sẵn sàng hợp tác với các tổ chức trong nước để đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ xây dựng khung pháp lý. Trong khi đó, ông Vũ Duy Hiền - Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh vai trò của tuyên truyền, phổ cập kiến thức và cảnh báo rủi ro cho cộng đồng, coi đây là biện pháp căn cơ để hạn chế lừa đảo và bảo vệ nhà đầu tư.

Nhìn chung, ý kiến của các chuyên gia cho thấy thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển lớn, nhưng chỉ có thể đi xa nếu được đặt trên nền tảng pháp lý rõ ràng, hạ tầng công nghệ vững chắc, nguồn nhân lực chất lượng cao và một hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước - doanh nghiệp - xã hội. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận thị trường không chỉ bằng tư duy đầu tư ngắn hạn, mà bằng tầm nhìn ứng dụng dài hạn và quản trị rủi ro toàn diện, được xem là chìa khóa để Việt Nam tham gia hiệu quả vào làn sóng tài sản mã hóa toàn cầu.

Hội thảo “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số” ngày 18/12/2025 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với VTV tổ chức tại Hà Nội đã tập trung làm rõ các yêu cầu cốt lõi về vận hành kỹ thuật, an ninh mạng và cơ chế giám sát, nhằm bảo đảm thị trường tài sản số phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.

Xem thêm:

Đăng Khoa