Hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho chuyển đổi số

Chiều 6/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại tổ về 3 dự án luật quan trọng: Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án luật.

Các đại biểu thống nhất cao về sự cần thiết ban hành 3 dự án luật, coi đây là nền tảng quan trọng cho phát triển đất nước trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành trụ cột mới của tăng trưởng bền vững và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với Luật Chuyển đổi số, thảo luận tại các tổ, nhiều đại biểu cho rằng đây là một dự án luật khó, bởi hiện nay rất ít quốc gia trên thế giới có một đạo luật riêng về lĩnh vực này. Vì thế, các đại biểu đánh giá cao sự chuẩn bị của Chính phủ và chia sẻ với cơ quan soạn thảo khi Việt Nam tiên phong trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi số.

Với Luật Chuyển đổi số, nhiều đại biểu cho rằng đây là một dự án luật khó bởi hiện trên thế giới rất ít quốc gia ban hành luật riêng trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, việc ban hành luật sẽ thể chế hóa chủ trương “đưa thể chế đi trước một bước”, xóa bỏ tình trạng quy định phân tán ở nhiều luật khác nhau (như Luật Giao dịch điện tử, Luật Viễn thông, Luật An toàn thông tin mạng…), từ đó thiết lập cơ chế điều phối tổng thể giữa hạ tầng - dữ liệu - công nghệ - nhân lực, thúc đẩy hình thành Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Ưu tiên vùng khó khăn, người yếu thế và doanh nghiệp nhỏ

Nêu ý kiến thảo luận về dự án Luật Chuyển đối số Đại biểu Lê Quang Tùng (Cần Thơ) lưu ý mặt bằng chuyển đổi số giữa các địa phương chênh lệch lớn, đặc biệt vùng sâu vùng xa. Luật cần có chính sách ưu tiên đầu tư hạ tầng số cho các địa bàn khó khăn để phát triển đồng đều.

Đại biểu Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị) nhấn mạnh nguyên tắc “không để ai bị bỏ lại phía sau” phải được luật hóa rõ ràng: từ mở rộng hạ tầng viễn thông, xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia, đến hỗ trợ Internet - thiết bị cho hộ nghèo, cận nghèo và người dân khu vực khó khăn. Dịch vụ công trực tuyến phải thân thiện với người khuyết tật, đa ngôn ngữ, phù hợp với thiết bị cấu hình thấp để thu hẹp khoảng cách số.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) đề nghị bổ sung cơ chế, nguồn lực, ưu đãi cụ thể cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như khu vực nông nghiệp - lực lượng chiếm trên 90% doanh nghiệp nhưng năng lực số còn hạn chế và gánh nặng chi phí chuyển đổi lớn.

Trong khi đó, đại biểu Trần Thị Thu Hằng (Lâm Đồng) đề nghị dự thảo luật phải đồng bộ với Luật Dữ liệu và các luật liên quan để tránh chồng chéo. Bà cũng nhấn mạnh phải ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực chuyển đổi số cho cơ quan nhà nước ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số; đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận, học tập kỹ năng công nghệ cơ bản - vì nếu người dân không sử dụng được dịch vụ số, quá trình triển khai sẽ tốn kém nhưng hiệu quả không cao.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cần có chính sách hỗ trợ người dân trong học tập, tiếp cận công nghệ số, giúp họ có kỹ năng cơ bản để tham gia các dịch vụ công trực tuyến. 

Luật Chuyển đổi số không chỉ đơn thuần tạo ra hành lang pháp lý, mà là điều kiện để Việt Nam thu hẹp chênh lệch số, bảo đảm phát triển bao trùm, hướng công nghệ phục vụ mọi tầng lớp. Chuyển đổi số sẽ không có giá trị nếu người dân không tiếp cận được, doanh nghiệp nhỏ không tham gia được, và những khu vực khó khăn tiếp tục đứng ngoài tiến trình hiện đại hóa.

Vì vậy, cùng với hoàn thiện thể chế, điều quan trọng nhất là đầu tư đồng bộ hạ tầng - dữ liệu - nguồn lực con người, đặc biệt cho vùng yếu thế. Khi người dân thực sự sử dụng, làm chủ và thụ hưởng dịch vụ số, chuyển đổi số mới trở thành động lực tăng trưởng và là nền tảng phát triển quốc gia trong kỷ nguyên số.

(Theo baochinhphu)