Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 1 - Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội về Dự án Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi, bổ sung), sáng 03/11/2025.

InsurTech - sự kết hợp giữa “Insurance” (bảo hiểm) và “Technology” (công nghệ) đang trở thành xu hướng toàn cầu, với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, blockchain hay Internet vạn vật (IoT) để tối ưu quy trình, cá nhân hóa sản phẩm và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội) cho rằng dự thảo Luật cần có định nghĩa rõ ràng và khung pháp lý cụ thể cho các mô hình kinh doanh bảo hiểm mới trên nền tảng số, như bảo hiểm theo yêu cầu, bảo hiểm dựa trên hành vi người dùng hay bảo hiểm chia sẻ. Việc này, theo ông, sẽ giúp tạo sân chơi bình đẳng, khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền lợi của cả doanh nghiệp lẫn người dân.

Đề cập đến dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, đại biểu Tạ Đình Thi nhấn mạnh Luật cần quy định nguyên tắc sử dụng dữ liệu trong kinh doanh bảo hiểm, bảo đảm tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và chống phân biệt đối xử trong định phí dựa trên AI. Ông cũng đề xuất yêu cầu tính minh bạch trong thuật toán được doanh nghiệp sử dụng để phân tích rủi ro và ra quyết định.

Về chuyển đổi số trong quản lý và giám sát, ông Thi đề nghị luật hóa việc ứng dụng công nghệ trong quản trị doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan quản lý Nhà nước.

Với doanh nghiệp: cần quy định việc dùng nền tảng số để quản lý hợp đồng, giải quyết bồi thường, đồng thời bảo đảm an ninh mạng và bảo mật dữ liệu.

Với cơ quan quản lý (như Bộ Tài chính): cần triển khai giám sát dựa trên dữ liệu để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất bổ sung một điều mới (Điều 5a) về ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong kinh doanh bảo hiểm, bao gồm cả InsurTech, dữ liệu lớn, AI, tiêu chuẩn an ninh mạng và cơ chế thử nghiệm (sandbox), giao Chính phủ quy định chi tiết. Đây được coi là động lực mạnh mẽ thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng của ngành bảo hiểm.

Đại biểu Tạ Đình Thi phát biểu tại phiên thảo luận, nhấn mạnh việc xây dựng khung pháp lý cho chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo hiểm (InsurTech) và quy định rõ ràng về sử dụng dữ liệu lớn, AI trong kinh doanh bảo hiểm.

Ở một góc nhìn khác, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) tập trung vào nâng cao tiêu chuẩn quản lý điều hành cấp cao trong doanh nghiệp bảo hiểm. Ông cho rằng quy định “có môn học về bảo hiểm” trong điều kiện bổ nhiệm Tổng giám đốc là quá chung chung, không đủ nền tảng chuyên môn. Đại biểu đề nghị yêu cầu chặt chẽ hơn: người đứng đầu doanh nghiệp bảo hiểm phải có bằng đại học chuyên ngành bảo hiểm hoặc các ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, luật, quản trị kinh doanh kèm chứng chỉ quản trị rủi ro hoặc điều hành doanh nghiệp bảo hiểm được công nhận trong nước hoặc quốc tế.

Liên quan đến quy định điều kiện kinh doanh môi giới bảo hiểm, ông Hà cho rằng đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, nên điều kiện phải được quy định trong Luật, không giao toàn bộ cho Chính phủ. Việc này nhằm bảo đảm nguyên tắc lập pháp, tính minh bạch và tránh tùy nghi trong quản lý.

Đại biểu cũng lưu ý dự thảo Luật hiện có nhiều mốc thời gian hiệu lực khác nhau (2026 - 2031), điều này có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý khi thực thi. Ông đề nghị rà soát và thống nhất quy định về hiệu lực và chuyển tiếp để đảm bảo tính khả thi.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề xuất nâng tiêu chuẩn quản trị cấp cao trong doanh nghiệp bảo hiểm, đảm bảo an toàn tài chính và quyền lợi khách hàng, đồng thời kiến nghị giữ các điều kiện kinh doanh môi giới bảo hiểm trong Luật.

Phiên thảo luận cho thấy chuyển đổi số đang trở thành trục phát triển cốt lõi của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Việc luật hóa các quy định về công nghệ, dữ liệu và quản trị rủi ro sẽ giúp ngành bảo hiểm thích ứng với kỷ nguyên số, đồng thời củng cố niềm tin của người dân vào một thị trường minh bạch và bền vững.

Lệ Thanh