 |
| Toàn cảnh phiên thảo luận. |
Sáng 24/11, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận.
Cần bổ sung quyền liên quan cho báo chí và quản lý AI
Tại phiên thảo luận, các ý kiến cơ bản đồng tình với nhiều nội dung của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT), đồng thời đánh giá cao những đổi mới quan trọng trong dự thảo Luật, đặc biệt trong việc hỗ trợ đổi mới sáng tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhấn mạnh sự cần thiết phải bổ sung quy định về quyền liên quan của cơ quan báo chí, đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Nghệ An cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành mới chỉ bảo vệ quyền liên quan của một số loại hình như nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, nhà phát sóng và người biểu diễn, chưa có quy định về quyền liên quan của cơ quan báo chí. Luật hiện chỉ bảo vệ quyền tác giả của nhà báo, nhưng không điều chỉnh hiệu quả các hành vi tổng hợp, trích đoạn, khai thác dữ liệu báo chí trên quy mô lớn.
 |
| Đại biểu Hoàng Minh Hiếu – Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An nêu quan điểm. |
Đại biểu phân tích, mục tiêu của quyền liên quan nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế và kiểm soát việc sử dụng lại nội dung báo chí bởi bên thứ ba (các nền tảng số). Cơ quan báo chí có quyền cho phép hoặc ngăn chặn bên thứ ba sao chép, lưu trữ, lập chỉ mục, hiển thị trích đoạn, tổng hợp khai thác tin tức báo chí hoặc trích dẫn có hệ thống nhằm tạo dịch vụ cạnh tranh với báo chí. Đối với các doanh nghiệp thu lợi từ việc sử dụng nội dung báo chí trên các nền tảng số, phải chia sẻ doanh thu với cơ quan báo chí trên cơ sở thương lượng.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu nhận định, việc bổ sung quyền liên quan này được đánh giá là rất cần thiết và phù hợp với xu hướng phát triển của pháp luật về SHTT trên thế giới. Nhiều quốc gia đã đưa quy định này vào luật (ví dụ: Liên minh châu Âu, Úc, Canada..). Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, quyền liên quan của cơ quan báo chí thường có thời hạn là 2 năm kể từ ngày tác phẩm báo chí được công bố lần đầu. Việc triển khai các quy định tương tự trong thời gian qua ở nhiều nước đã cho thấy những hiệu quả tích cực trên thực tế.
Cũng tại phiên thảo luận, một số vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm cho ý kiến như: cơ chế bảo hộ quyền SHTT đối với sản phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra; quản lý, khai thác quyền SHTT; cơ chế thế chấp và xử lý tài sản đảm bảo; chỉ dẫn địa lý (Điều 74)…
Yêu cầu chuyển đổi số toàn diện để giảm thời gian thẩm định nội dung sáng chế
Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, quan điểm chính về sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ lần này, SHTT phải biến kết quả nghiên cứu thành tài sản để có thể giao dịch, khi đó mới có thị trường khoa học, công nghệ. SHTT phải trở thành tài sản của doanh nghiệp, có thể định giá, mua bán, được đưa vào báo cáo tài chính, có thể là tài sản đảm bảo để đi vay, góp vốn, nhất là tài sản công nghệ mới, công nghệ số, AI.
Chuyển dịch quan trọng nhất của SHTT là chuyển dịch từ bảo vệ quyền sang tài sản hoá, thương mại hoá và thị trường hoá kết quả nghiên cứu. SHTT trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia. Việt Nam đã đến giai đoạn phải ưu tiên phát triển và bảo vệ tài sản trí tuệ để phát triển Việt Nam thành nước thu nhập cao.
 |
| Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng tiếp thu, giải trình ý kiến của tại phiên thảo luận. |
Do đó, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, các sửa đổi đều xung quanh điểm mới này, đồng bộ với các Luật có liên quan: Luật Công nghệ số; Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Công nghệ cao, Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo (AI).
Về cải cách thủ tục hành chính, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, yêu cầu chuyển đổi số toàn diện để giảm thời gian thẩm định nội dung sáng chế (từ 18 tháng xuống 12 tháng) và có cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng, đảm bảo để không tồn hồ sơ đăng ký. Thực trạng những năm qua tồn trên 100.000 hồ sơ. Năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tập trung, dồn lực để xử lý xong số hồ sơ tồn đọng này.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định sẽ nghiên cứu và tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật.
Thu Hương (tổng hợp)
Bình luận