Công nghệ blockchain và tài sản mã hóa đang trở thành nền tảng vận hành mới của nền kinh tế toàn cầu, mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên trong lĩnh vực luật, tài chính và công nghệ. Nhận định này được đưa ra tại Hội thảo “Tài sản mã hóa và bức tranh pháp lý: Hướng đi mới cho sinh viên Ngoại thương” do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) và Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo (ABAII) phối hợp cùng Khoa Luật, Trường Đại học Ngoại thương tổ chức.

Tương lai thuộc về những người hiểu cả công nghệ lẫn pháp lý

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, cho rằng blockchain và tài sản mã hóa đang dần trở thành nền tảng vận hành mới của nền kinh tế toàn cầu.

“Sinh viên Ngoại thương không thể đứng ngoài dòng chảy công nghệ - tài chính này. Việc hiểu rõ bản chất, cơ chế và khung pháp lý của tài sản mã hóa sẽ giúp các bạn định vị được vai trò của mình trong nền kinh tế tương lai, nơi công nghệ, pháp luật và tài chính giao thoa mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, bà nhấn mạnh.

Theo bà Lê Vũ Hương Quỳnh - Giám đốc Phát triển khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tether, thị trường tài sản mã hóa hiện nay được xem là một trụ cột mới của hệ thống tài chính toàn cầu. “Khi một lĩnh vực còn mới, nó đồng nghĩa với việc có rất nhiều cơ hội mở ra cho những người đi đầu, đặc biệt là giới trẻ như các bạn”, bà Quỳnh nói.

Phiên thảo luận với chủ đề “Cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên Ngoại thương trong kỷ nguyên blockchain và tài sản mã hóa”.

Đại diện Tether cho rằng, trong lĩnh vực blockchain, pháp lý là trụ cột then chốt quyết định sự bền vững và khả năng mở rộng của doanh nghiệp. Theo bà, có ba hướng công việc pháp lý quan trọng mà các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đều cần tới.

Thứ nhất là bộ phận hỗ trợ pháp lý nội bộ (paralegal), phụ trách soạn thảo, rà soát hợp đồng, chuẩn bị hồ sơ và hỗ trợ quá trình phát hành hay niêm yết tài sản mã hóa. Đây là công việc phù hợp với sinh viên luật có tư duy cẩn trọng và khả năng ngoại ngữ tốt.

Thứ hai là mảng pháp lý về quy định và cấp phép (regulatory & licensing), một lĩnh vực còn rất mới và thiếu nhân lực. Công việc này đòi hỏi phối hợp với cơ quan quản lý ở nhiều quốc gia để đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ khung pháp lý địa phương, đồng thời hỗ trợ xin giấy phép hoạt động tại các trung tâm tài chính như Singapore, Hong Kong, Dubai hay Mỹ.

Thứ ba là mảng tuân thủ pháp luật (compliance), đảm bảo mọi hoạt động, sản phẩm và giao dịch của doanh nghiệp phù hợp với quy định, đặc biệt về bảo vệ dữ liệu, phòng chống rửa tiền và minh bạch tài chính.

Theo bà Quỳnh, blockchain là cơ hội nhưng cũng là phép thử cho sự chủ động của thế hệ trẻ. Mô hình vận hành của Tether là minh chứng cho việc giá trị của một doanh nghiệp không đến từ số lượng nhân sự, mà từ khả năng làm chủ công nghệ. Với nền tảng học thuật vững vàng và tinh thần cầu thị, sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh ở sân chơi toàn cầu.

“Các bạn không cần đợi đến khi ra trường mới bắt đầu. Ngay cả khi là sinh viên năm nhất, nếu bắt đầu tìm hiểu và tham gia sớm, điểm xuất phát của các bạn hoàn toàn ngang bằng với những người đang đi làm trong ngành. Thực tế, ngay cả nhiều chuyên gia hiện nay cũng chỉ mới tiếp cận lĩnh vực này trong vài năm gần đây”, bà chia sẻ.

Bà cũng nhấn mạnh rằng nếu sinh viên chịu khó học hỏi, tham gia vào các chương trình đào tạo, cộng đồng nghiên cứu blockchain hoặc đơn giản là đọc tài liệu và cập nhật tin tức quốc tế, chỉ trong một đến hai năm tới, họ có thể trở thành nguồn nhân lực cực kỳ giá trị trong lĩnh vực này.

Đồng quan điểm, ông Phạm Gia Khánh, Giám đốc Công nghệ của Công ty Cổ phần Nippy Labs, nhận định thị trường tài sản mã hóa đang cần những con người đa kỹ năng: hiểu sản phẩm, hiểu người dùng và nắm chắc rủi ro pháp lý. “Nhân sự nào có đầy đủ ba yếu tố đó sẽ trở thành nhân lực được săn đón nhất,” ông nói.

Giữ cảnh giác với các mô hình đầu tư ảo

Trong phần chia sẻ về “Nhận diện và phòng chống lừa đảo tài sản mã hóa”, ThS. Bùi Ngọc Phương đã mang đến góc nhìn về bức tranh an ninh trong không gian tài sản mã hóa toàn cầu. Theo thống kê của Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet thuộc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI IC3), riêng năm 2024 đã có 150.000 vụ khiếu nại liên quan đến tài sản số, tổng thiệt hại lên tới 9,3 tỷ USD, tăng 66% so với năm 2023. Trong đó, hơn 60% tổng thiệt hại đến từ các vụ lừa đảo đầu tư. Việt Nam cũng nằm trong nhóm sáu điểm nóng toàn cầu về dòng tiền gian lận, phản ánh những rủi ro đáng kể khi tham gia thị trường này.

ThS. Phương cho biết, các hình thức lừa đảo phổ biến hiện nay gồm pig-butchering (mạo danh, tạo dựng mối quan hệ thân thiết để dụ đầu tư), rug pull (người sáng lập dự án rút toàn bộ tiền đầu tư rồi biến mất) và phishing (tạo trang web hoặc liên kết giả mạo để chiếm quyền truy cập ví tiền). Các thủ đoạn này ngày càng tinh vi khi công nghệ blockchain cho phép ẩn danh người thực hiện.

ThS. Bùi Ngọc Phương, Kỹ sư trưởng, CTCP Nippy Labs.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra điểm sáng là tỷ trọng giao dịch phi pháp hiện chỉ còn 0,14% tổng dòng giao dịch toàn cầu, nhờ sự phát triển của các công cụ truy vết giao dịch trên chuỗi (on-chain tracking). Một trong số đó là ChainTracer, nền tảng do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phát triển, có khả năng phát hiện giao dịch đáng ngờ và cảnh báo sớm cho người dùng.

“Cơ hội và rủi ro luôn song hành. Để tham gia an toàn, người dùng cần rèn luyện ba kỹ năng: biết cách xác minh dự án, hiểu mã nguồn và luôn cảnh giác với các mô hình đầu tư ảo”, ThS. Phương nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản số, việc trang bị kiến thức, kỹ năng và tư duy pháp lý hiện đại sẽ là chìa khóa để thế hệ trẻ chủ động nắm bắt cơ hội, đồng thời góp phần xây dựng một thị trường tài sản mã hóa minh bạch và bền vững.

Thu Hương