Toàn cảnh sự kiện.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh chóng, việc áp dụng công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành yếu tố then chốt giúp ngành Ngân hàng nâng cao hiệu quả vận hành, mở rộng dịch vụ và tăng cường tương tác với người dân, doanh nghiệp. 

Các mô hình mới như ngân hàng mở, tài chính nhúng hay dịch vụ ngân hàng trên nền tảng số đang từng bước thay đổi cách thức cung ứng dịch vụ tài chính, tạo ra hệ sinh thái số liên kết chặt chẽ và tiện lợi hơn cho người dùng.

Hoàn thiện khung pháp lý, đẩy nhanh chuyển đổi số và liên thông dịch vụ

Vừa qua, trong khuôn khổ Dự án hỗ trợ kỹ thuật “Thúc đẩy tài chính toàn diện và tài trợ khí hậu” do Ngân hàng Phát triển Châu Á tài trợ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức Sự kiện Kết nối Fintech Sự kiện Kết nối Fintech 2025 với chủ đề “Chia sẻ dữ liệu hướng tới tài chính toàn diện và đổi mới”. 

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN cho biết: “Trong những năm qua, NHNN đã sớm nhận thức được những lợi ích to lớn từ việc thúc đẩy kết nối, liên thông dữ liệu để phát triển hệ sinh thái số, nâng cao chất lượng dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp. 

Từ năm 2021, Thống đốc NHNN đã ban hành Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Ngày 03/11 vừa qua, Thống đốc tiếp tục ban hành Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030 (Quyết định 3579/QĐ-NHNN) và Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng đến năm 2030 (Quyết định 3580/QĐ-NHNN), khẳng định rõ tầm nhìn dài hạn, nhất quán của ngành Ngân hàng đối với chuyển đổi số và dữ liệu.

Với quan điểm “Người dân, doanh nghiệp là trung tâm” và “Dữ liệu là nền tảng cốt lõi, tài sản quan trọng và nguồn lực chiến lược, quyết định hiệu quả chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo giá trị mới cho ngành Ngân hàng và nền kinh tế”, Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đặt ra nhiệm vụ “Đẩy mạnh nghiên cứu, tích hợp, kết nối mở rộng với các ngành, lĩnh vực khác để thiết lập hệ sinh thái số và cung ứng đa dạng các sản phẩm, dịch vụ hướng đến các mô hình kinh doanh mới như Ngân hàng mở (Open Banking), Tài chính nhúng (Embedded Finance)… nhằm cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thân thiện, an toàn, tiện lợi với chi phí thấp”. 

Đây là định hướng quan trọng tạo nền tảng cho chia sẻ dữ liệu có trách nhiệm, vì lợi ích của người dùng và sự phát triển bền vững của hệ sinh thái tài chính số.

Đồng thời, trong những năm qua, NHNN đã tham mưu và ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng như Luật các Tổ chức tín dụng năm 2024, Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, các thông tư về thanh toán và an toàn bảo mật.

Ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN phát biểu tại sự kiện.

Đặc biệt, Thông tư 64/2024/TT-NHNN về triển khai Open API tạo khuôn khổ pháp lý cho kết nối, liên thông giữa ngân hàng và các ngành khác một cách thuận tiện, an toàn, bảo vệ lợi ích khách hàng.

Nhờ khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch, ngành Ngân hàng chủ động triển khai nhiều mô hình kinh doanh mới, mở rộng hợp tác với Fintech, kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia, các bộ ngành địa phương, cho phép thanh toán dịch vụ thiết yếu, dịch vụ công và nhiều tiện ích hàng ngày.

Ứng dụng Mobile Banking và ví điện tử hiện cho phép khách hàng sử dụng từ dịch vụ ngân hàng, dịch vụ công đến các tiện ích beyond banking như gọi xe, giao hàng, ăn uống, du lịch. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của chia sẻ dữ liệu trong thúc đẩy đổi mới và mở rộng tài chính toàn diện.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, chia sẻ dữ liệu trong bối cảnh ngân hàng mở đòi hỏi chúng ta phải xử lý hài hòa nhiều yêu cầu: chuẩn hóa dữ liệu và giao thức kết nối; tăng cường năng lực quản trị rủi ro bên thứ ba; bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống trước các nguy cơ tấn công mạng, lạm dụng dữ liệu.

Đồng thời phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, thu hẹp khoảng cách số, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số. Đây là những vấn đề mang tính hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, các TCTD và công ty Fintech.

Số hóa đang định hình lại cách thức cung cấp các dịch vụ tài chính

Theo ông Andri Meier - Phó Trưởng Cơ quan Hợp tác phát triển - Đại sứ quán Thụy Sỹ tại Việt Nam: “Việt Nam đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc chuyển từ nền kinh tế dựa vào tiền mặt sang áp dụng các hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy tài chính toàn diện. 

Những thành công này hiện mở đường cho quá trình số hóa sâu hơn, được hỗ trợ bởi các công nghệ như Giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API). Bằng cách tận dụng kiến ​​thức chuyên môn kết hợp của Thụy Sĩ, ADB và EY, chúng tôi đang chuyển giao kiến ​​thức tiên tiến cho các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức cho vay phi ngân hàng của Việt Nam. Cùng nhau, chúng tôi đang đặt nền móng cho một khu vực tài chính toàn diện, linh hoạt, hỗ trợ các mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam”

Theo ông Andri, API mở mang lại tiềm năng to lớn để phát triển sâu hơn thị trường tài chính bằng cách cho phép tương tác liền mạch giữa các ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ tài chính phi ngân hàng và nền tảng của bên thứ ba. Chúng giúp giảm sự bất cân xứng thông tin và thúc đẩy sự đổi mới. 

Ông Andri Meier – Phó Trưởng Cơ quan Hợp tác phát triển - Đại sứ quán Thụy Sỹ tại Việt Nam phát biểu.

Theo bà Maria Joao Pateguana – Trưởng Bộ phận phát triển khu vực tư nhân - Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Việt Nam đang chứng kiến ​​sự chuyển đổi số phi thường được thúc đẩy bởi các công nghệ đột phá như điện toán đám mây, phân tích dữ liệu lớn, API mở, chuỗi khối và trí tuệ nhân tạo. 

Số hóa đang định hình lại cách thức cung cấp các dịch vụ tài chính, biến việc truy cập dữ liệu trở thành một yếu tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế kỹ thuật số, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng. 

Việc sử dụng hiệu quả dữ liệu để ra quyết định phụ thuộc vào sự đa dạng và chuyên sâu của thông tin có sẵn cho mỗi tổ chức. Do đó, việc thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các tổ chức ngày càng cần thiết, tạo điều kiện cho sự đổi mới và nâng cao tính linh hoạt trong kinh doanh, đồng thời giải quyết các thách thức về quy định và an ninh liên quan.  

Trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, việc chia sẻ dữ liệu thường liên quan đến quản lý rủi ro và yêu cầu khuôn khổ dựa trên sự cho phép bao gồm các quy trình kiểm toán chặt chẽ và tuân thủ các tiêu chuẩn quy định. 

Để bảo mật việc chia sẻ dữ liệu, việc tăng cường các biện pháp bảo mật là rất quan trọng thông qua các biện pháp cải thiện nhận thức khách hàng, xác thực danh tính và phát hiện gian lận. API, đã được sử dụng trong ngân hàng trong nhiều năm, hiện đang nổi lên như một công cụ mạnh mẽ để tăng cường cung cấp dịch vụ tài chính cho cả khách hàng bán lẻ và doanh nghiệp.

Bà Maria Joao Pateguana – Trưởng Bộ phận phát triển khu vực tư nhân - Ngân hàng Phát triển Châu Á ADB.

Về phía cơ quan quản lý, ông Đinh Tiến Dũng – đại diện Cục Công nghệ thông tin (NHNN) cho biết mục tiêu ban hành chính sách về Open API nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và tài chính toàn diện. 

Open API được ngân hàng cung cấp cho bên thứ ba (Fintech hoặc ngân hàng khác) để dịch vụ được phát triển đa dạng, linh hoạt dựa trên dữ liệu khách hàng (khi khách hàng đồng ý).

Danh mục API và tiêu chuẩn kỹ thuật giúp tối ưu chi phí, thời gian vận hành, rút ngắn tốc độ tiếp cận thị trường và đổi mới sản phẩm. Các ngân hàng cũng có thể mở rộng kênh phân phối, chia sẻ thông tin và dịch vụ ngân hàng (tỷ giá, lãi suất, thông tin tài khoản, thanh toán) vào các ứng dụng thương mại điện tử, ví điện tử, đầu tư… mà người dùng đã quen thuộc.

Đáng chú ý, Open API cho phép bên thứ ba sử dụng dữ liệu giao dịch (với sự đồng ý của khách hàng) để xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng phi truyền thống, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng, đặc biệt cho nhóm chưa có lịch sử tín dụng, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch mô hình từ "khách hàng tìm đến ngân hàng" sang "ngân hàng tìm đến khách hàng" trên không gian số.

Thu Hương