Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Thương mại điện tử: Cơ hội và thách thức trong kiểm soát chất lượng

Theo thống kê, năm 2024 quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, chiếm gần 9% tổng doanh thu bán lẻ cả nước. Các sàn lớn như Shopee, Lazada, Tiki, Sendo tiếp tục dẫn đầu, trong khi TikTok Shop tạo đột phá với mô hình mua sắm qua livestream gắn liền mạng xã hội, đem đến trải nghiệm mới mẻ cho người dùng.

Bên cạnh các sàn Thương mai Điện tử (TMĐT) truyền thống, thương mại điện tử xã hội (Social Commerce) cũng ngày càng sôi động. Các nền tảng như Facebook, Instagram và TikTok tích cực tham gia vào cuộc chơi, cho phép người tiêu dùng mua sắm trực tiếp qua quảng cáo hoặc gian hàng ảo, mang lại sự tiện lợi và cá nhân hóa cao. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những năm tới.

Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, thương mại điện tử xuyên biên giới (Cross-border E-commerce) cũng đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt. Thông qua các nền tảng như Amazon hay Alibaba, nhiều thương hiệu Việt đã đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, vừa gia tăng doanh thu xuất khẩu, vừa nâng cao hình ảnh hàng hóa Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu. Với lợi thế dân số trẻ, tỷ lệ người dùng internet cao cùng các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, Việt Nam được đánh giá là mảnh đất giàu tiềm năng để TMĐT tiếp tục bứt phá.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng kéo theo nhiều rủi ro. Hàng giả, hàng nhái và sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất hiện phổ biến trên các nền tảng trực tuyến. Trong nhiều buổi livestream, hình ảnh quảng bá được “thổi phồng” khiến người tiêu dùng dễ bị đánh lừa. Không ít trường hợp sản phẩm giao đến tay khách hàng khác xa mô tả, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Thêm vào đó, tình trạng người bán không kê khai thuế, không đăng ký kinh doanh chính quy gây ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh, ảnh hưởng tới doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật. Việc truy xuất nguồn gốc và xác minh thông tin hàng hóa trong môi trường số cũng trở thành một thách thức không nhỏ đối với cơ quan quản lý.

Hướng tới môi trường thương mại điện tử minh bạch và bền vững

Để khắc phục tình trạng trên, các cơ quan chức năng đã đề xuất nhiều giải pháp mang tính hệ thống. Một trong những trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về hàng hóa vi phạm, tích hợp thông tin từ thuế, hải quan và quản lý thị trường, nhằm truy xuất và cảnh báo kịp thời các trường hợp rủi ro. Việc xác thực thông tin người bán qua mã số thuế, tài khoản ngân hàng hay giấy tờ pháp lý là bước đi cần thiết để tạo niềm tin cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Hiện nay, Cục Thuế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động thương mại điện tử. Các sàn giao dịch trực tuyến được yêu cầu cung cấp thông tin định danh của người bán thông qua mã số thuế, tài khoản ngân hàng và doanh thu phát sinh. Đồng thời, ngành thuế cũng đang đẩy mạnh kết nối dữ liệu với các nền tảng số và tổ chức trung gian thanh toán, nhằm kiểm soát dòng tiền và xác định chính xác nghĩa vụ thuế của từng cá nhân, doanh nghiệp. Đây được coi là bước đi quan trọng để hạn chế tình trạng thất thu và bảo đảm công bằng trong môi trường kinh doanh trực tuyến.

Các sàn thương mại điện tử cần chủ động hơn trong việc sàng lọc và quản lý gian hàng. Ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, big data hay blockchain có thể hỗ trợ nhận diện sản phẩm vi phạm và đảm bảo tính minh bạch của thông tin hàng hóa. Song song, chế tài xử phạt cần đủ mạnh, từ xử phạt hành chính cho đến truy cứu trách nhiệm hình sự với các vi phạm nghiêm trọng, đồng thời công khai danh sách gian hàng vi phạm để răn đe.

Về phía người tiêu dùng, yếu tố quan trọng là nâng cao nhận thức khi mua sắm trực tuyến. Chỉ lựa chọn các gian hàng uy tín, có đầy đủ hóa đơn chứng từ và lưu giữ bằng chứng giao dịch khi phát hiện dấu hiệu vi phạm sẽ góp phần bảo vệ chính mình cũng như hỗ trợ cơ quan chức năng xử lý.

Có thể thấy, kiểm soát chất lượng hàng hóa trên môi trường thương mại điện tử không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý, mà còn đòi hỏi sự đồng hành của nền tảng số và cộng đồng người tiêu dùng. Khi niềm tin được củng cố, TMĐT mới có thể phát triển đúng hướng, trở thành trụ cột của nền kinh tế số Việt Nam, năng động, an toàn và bền vững.

An Lâm