Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Thị trường tiềm năng và kỳ vọng vào chính sách

Ước tính có tới 17 triệu người Việt Nam đã tham gia giao dịch tiền mã hóa, với tổng giá trị hằng năm vượt 100 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động này diễn ra trên các sàn giao dịch nước ngoài như Binance, Bybit hay các nền tảng tại Singapore, Hàn Quốc và Hồng Kông. Thực trạng này khiến thị trường trong nước phát triển mạnh nhưng nằm ngoài sự giám sát của cơ quan quản lý, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nhà đầu tư và làm thất thoát nguồn thu thuế.

Theo báo cáo từ VinaCapital, mục tiêu của Chính phủ là chuyển hoạt động tiền mã hóa từ thị trường phi chính thức quy mô lớn, phụ thuộc vào nước ngoài, sang thị trường chính thức trong nước. Điều này không chỉ giúp quản lý hiệu quả hơn về thuế mà còn tạo nền tảng để tài sản số được tích hợp vào hệ thống tài chính, hỗ trợ phát triển kinh tế số.

Các bước đi quan trọng xây dựng hành lang pháp lý

Tháng 7 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số, chính thức công nhận tài sản số và yêu cầu các nền tảng tiền mã hóa phải có giấy phép hoạt động tại Việt Nam. Từ ngày 1/1/2026, các sàn giao dịch được cấp phép sẽ phải cung cấp cổng giao dịch trực tiếp bằng tiền đồng, tạo điều kiện thuận lợi và an toàn hơn cho nhà đầu tư.

Cũng trong tháng 7, Chính phủ cho ra mắt NDAChain - nền tảng blockchain quốc gia, hướng tới cung cấp hạ tầng cho các giao dịch tài chính và thương mại điện tử an toàn. Đến tháng 8, nhiều nguồn tin cho biết Việt Nam có kế hoạch thí điểm 5 sàn giao dịch tài sản số được cấp phép, cho phép giao dịch các đồng tiền chủ chốt như Bitcoin, Ethereum và khoảng 50 loại tài sản mã hóa khác.

Việc triển khai NDAChain được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình mã hóa (tokenization) tại Việt Nam, cho phép các tài sản tài chính như trái phiếu, chứng chỉ quỹ hay tín chỉ carbon được phát hành và giao dịch dưới dạng số trên hạ tầng được quản lý, liên kết trực tiếp với ngân hàng. Với vai trò là nền tảng số quốc gia, NDAChain cung cấp hệ thống định danh và dữ liệu dùng chung, hỗ trợ giao dịch bằng VNĐ, tự động hóa phát hành và chuyển nhượng tài sản. Đồng thời, doanh nghiệp có thể kết nối để triển khai thanh toán, ký quỹ và hóa đơn; trong tương lai, stablecoin được quản lý sẽ cho phép chuyển tiền 24/7 với chi phí thấp, gắn kết giữa thanh toán hằng ngày và tài sản số hóa.

Ba mục tiêu trọng yếu của Chính phủ

Chiến lược phát triển thị trường tài sản số trong giai đoạn thí điểm tập trung vào ba mục tiêu then chốt. Thứ nhất là hợp thức hóa và tính thuế giao dịch, dịch chuyển hàng tỷ USD từ các sàn nước ngoài về hệ thống trong nước để tạo nguồn thu ngân sách. Thứ hai là tích hợp tài sản số vào hệ thống tài chính, qua đó mở ra các kênh huy động vốn mới, giảm phụ thuộc vào tiền mặt và thúc đẩy kinh tế số. Thứ ba là tăng cường khả năng bảo vệ nhà đầu tư thông qua các tiêu chuẩn về lưu ký, báo cáo và giám sát, đồng thời tuân thủ chặt chẽ các quy định về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Cơ hội và thách thức

Việc định hình thị trường tài sản số sẽ mở ra cơ hội lớn cho hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ. Nhưng Việt Nam cũng đối mặt với nhiều thách thức do thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao về blockchain và an ninh mạng. Những vụ lừa đảo tài sản số trong thời gian qua cho thấy rủi ro còn lớn nếu thiếu giám sát chặt chẽ.

Ngoài ra, với hơn 800 sàn giao dịch tài sản số toàn cầu, Việt Nam cần có phương thức kết nối quốc tế hiệu quả để vừa thu hút vốn ngoại, vừa duy trì lợi thế cạnh tranh.

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và các động thái pháp lý gần đây đánh dấu bước ngoặt trong quản lý tài sản số tại Việt Nam. Từ một thị trường phát triển mạnh nhưng thiếu kiểm soát, giờ đây hoạt động tài sản mã hóa dần được đưa vào khuôn khổ quản lý theo pháp luật. Thành công của giai đoạn thí điểm không chỉ hợp pháp hóa giao dịch mà còn đăth nền móng cho một nền kinh tế số, hướng tới việc tích hợp tài sản số vào thị trường và dịch vụ của quốc gia. và nâng cao vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế số toàn cầu.

An Lâm