 |
Vụ rửa tiền Mr Pips và vai trò trung gian của Ngân Lượng
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa hoàn tất kết luận điều tra vụ án liên quan đến nền tảng Mr Pips, đề nghị truy tố 75 bị can với các tội danh Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, Rửa tiền và Trốn thuế.
Theo kết luận điều tra, để phục vụ hoạt động nhận tiền từ nhà đầu tư, Phó Đức Nam (Mr Pips) cùng đồng phạm đã lợi dụng hệ thống ví điện tử của CTCP Ngân Lượng làm trung gian thanh toán, hình thành dòng tiền khổng lồ liên quan nhiều sàn forex.
Từ 15/6/2020 đến 23/9/2022, 150 nạn nhân đã chuyển tổng cộng hơn 213,4 tỷ đồng vào các tài khoản ví Ngân Lượng, dòng tiền này sau đó được luân chuyển qua nhiều tài khoản ngân hàng đứng tên công ty trước khi nạp vào các sàn forex trái phép.
Cơ cấu tổ chức Ngân Lượng cho thấy ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) giữ vai trò chỉ đạo chung, quyết định chính sách phí và chỉ đạo điều chỉnh dữ liệu giao dịch để hợp thức hóa hồ sơ gửi cơ quan điều tra. Đinh Hồng Quân là Tổng giám đốc, đại diện pháp luật, ký các văn bản và báo cáo tài chính.
Bộ phận tài chính - kế toán do Nguyễn Thị Thanh Hương quản lý dòng tiền và tài khoản ngân hàng. Bộ phận kỹ thuật do Bùi Thanh Hải xây dựng hệ thống thanh toán tự động và bảo mật, bộ phận kinh doanh do Trần Thị Thanh Tâm kết nối khách hàng sàn forex, cùng Nguyễn Thùy Linh hỗ trợ chăm sóc khách hàng. Bộ phận vận hành do Nguyễn Thị Nam phụ trách đối soát giao dịch và phản hồi thông tin từ khách hàng, ngân hàng và cơ quan chức năng.
Khách hàng mở ví Ngân Lượng qua ứng dụng hoặc website, cung cấp thông tin cá nhân và xác thực tài khoản để sử dụng dịch vụ. Từ năm 2018, thông qua bộ phận hotline, Trần Thị Thanh Tâm được kết nối với đại diện sàn forex GKFX để thỏa thuận mức phí giao dịch. Sau đó, Phó Đức Nam liên hệ trực tiếp qua Telegram để trao đổi hợp tác.
Mức phí gồm 2,5% cho giao dịch nạp tiền, 1% cho rút tiền và 1.000 đồng/lần rút. Dù phía đối tác đề nghị giảm phí năm 2021, công ty vẫn giữ nguyên. Các sàn khác như DK Trade, ASX, ACX, Sea Investing, HonorFX, ScopeMarkets cũng được đưa vào hệ thống. Việc vận hành và đối soát dòng tiền được thực hiện thông qua các nhóm Telegram.
Khi cơ quan công an xác minh các giao dịch từ tháng 6/2020, ông Nguyễn Hòa Bình chỉ đạo không cung cấp thông tin thật, yêu cầu nhân viên dùng dữ liệu ví khác thay thế, chỉnh sửa số liệu rút tiền thấp hơn nạp tiền để hợp thức hóa hồ sơ. Hồ sơ được tổng hợp qua Telegram và cuối cùng Đinh Hồng Quân ký gửi cơ quan điều tra.
 |
Ngân Lượng - một thời “gà đẻ trứng vàng” của Shark Bình
Thành lập từ năm 2012, CTCP Ngân Lượng nhanh chóng trở thành một trong những cổng thanh toán Internet Banking lớn tại Việt Nam, phục vụ hàng triệu người dùng cá nhân và doanh nghiệp.
Hệ thống của Ngân Lượng được quảng bá có khả năng tích hợp đa dạng phương thức thanh toán: từ thẻ quốc tế, thẻ ATM nội địa, mã QR đến ví điện tử, giúp người dùng thực hiện giao dịch gần như tức thì. Doanh nghiệp cũng tự tin cho biết đã thiết lập được mạng lưới khoảng 30.000 đối tác tại hơn 100 quốc gia, từ thương mại điện tử, dịch vụ logistics đến các nền tảng thanh toán số toàn cầu.
 |
 |
| Thông tin về Ngân Lượng trên website. |
Ngân Lượng là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái NextTech, tập đoàn do Shark Bình sáng lập. Trong giai đoạn 2016–2018, doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ, đặc biệt năm 2018 đạt gần 1.900 tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với năm trước, trong khi lợi nhuận thuần đạt gần 32 tỷ đồng.
Đáng chú ý, Ngân Lượng từng chiếm khoảng 50% thị phần thanh toán trực tuyến tại Việt Nam, trở thành kênh thanh toán quen thuộc cho các sàn thương mại điện tử, ví điện tử và dịch vụ fintech mới nổi.
Tuy nhiên, từ năm 2019, bức tranh tài chính của Ngân Lượng xuất hiện nhiều điểm bất thường. Doanh thu lao dốc xuống còn 424 tỷ đồng, giảm hơn 75% so với năm trước, trong khi lợi nhuận thuần bất ngờ tăng vọt lên gần 110 tỷ đồng.
Lũy kế giai đoạn 2016 - 2019, doanh nghiệp ghi nhận tổng doanh thu thuần khoảng 4.600 tỷ đồng nhưng lợi nhuận thuần chỉ đạt 166 tỷ đồng, cho thấy sự chênh lệch lớn giữa doanh thu và lợi nhuận.
Đầu năm 2024, Ngân Lượng thực hiện thay đổi lớn về cơ cấu tài chính khi giảm vốn điều lệ từ gần 370 tỷ đồng xuống hơn 52 tỷ đồng, tương đương mức giảm hơn 85%.
Song song với việc thay đổi cơ cấu vốn, doanh nghiệp cũng bổ nhiệm Đinh Hồng Quân (sinh năm 1988) làm Tổng giám đốc kiêm Người đại diện theo pháp luật, đồng thời tiến hành các thay đổi nhân sự cấp cao ở các phòng ban quan trọng như tài chính, vận hành và kinh doanh.
Trước khi bị nhắc tên trong vụ án Mr Pips, Ngân Lượng từng xuất hiện trong một số vụ việc nhạy cảm liên quan dòng tiền số. Trong chuyên án triệt phá đường dây đánh bạc nghìn tỷ Rikvip, cơ quan chức năng xác định Ngân Lượng là một trong những cổng thanh toán được sử dụng để luân chuyển dòng tiền.
Năm 2023, ví điện tử Ngân Lượng cũng được dùng để nạp tiền vào sàn forex Exness, một nền tảng chưa được cấp phép tại Việt Nam, dẫn đến việc doanh nghiệp phải khóa các tài khoản liên quan và yêu cầu giải trình chi tiết.
Ngoài ra, Ngân Lượng từng được xem là “gà đẻ trứng vàng” trong hệ sinh thái NextTech nhờ khả năng tạo ra doanh thu từ phí giao dịch của các ví điện tử, từ các dịch vụ thanh toán quốc tế, chuyển đổi ngoại tệ, cho đến hợp tác với các sàn giao dịch trực tuyến.
Rủi ro pháp lý hiện hữu từ ví điện tử và sàn trái phép
Theo Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối, hành vi của ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) với tư cách Chủ tịch HĐQT Ngân Lượng, khi chỉ đạo điều chỉnh dữ liệu giao dịch và quyết định chính sách phí để hợp thức hóa hồ sơ gửi cơ quan điều tra, có dấu hiệu cấu thành tội Rửa tiền theo Điều 324 Bộ luật Hình sự.
Về khách quan, việc can thiệp vào hệ thống dữ liệu nhằm che giấu nguồn tiền bất hợp pháp chính là hành vi che giấu, chuyển đổi dòng tiền tội phạm thành có vẻ hợp pháp, trong khi yếu tố chủ quan thể hiện qua lỗi cố ý, khi người quản lý biết rõ dòng tiền đó xuất phát từ hoạt động phạm tội nhưng vẫn chỉ đạo cấp dưới thực hiện.
Vai trò chỉ đạo và bản chất bất hợp pháp của giao dịch là yếu tố quyết định trách nhiệm hình sự; nếu chứng minh được có sự câu kết với các sàn trái phép để hưởng lợi từ phí giao dịch, người quản lý sẽ phải chịu trách nhiệm với vai trò chủ mưu hoặc đồng phạm.
 |
| Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối. |
Đối với các cá nhân trực tiếp thực hiện việc luân chuyển tiền, như Phó Đức Nam và đồng phạm, hành vi này vừa vi phạm pháp luật hình sự, gắn với tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, vừa phát sinh trách nhiệm dân sự phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt và bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân.
Bên cạnh đó, các tổ chức quản lý ví điện tử cũng chịu trách nhiệm nghiêm ngặt theo Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 và các nghị định hướng dẫn, có nghĩa vụ nhận biết khách hàng, giám sát, hậu kiểm và báo cáo các giao dịch đáng ngờ. Nếu đơn vị trung gian buông lỏng quản lý, không xác thực thông tin hoặc để dòng tiền biến động bất thường mà không có biện pháp ngăn chặn, họ có thể bị xử phạt hành chính hoặc chịu trách nhiệm pháp lý liên đới, thậm chí bị thu hồi giấy phép hoạt động nếu chứng minh sự tiếp tay hoặc quản lý lỏng lẻo có hệ thống.
Về các sàn forex và sàn tiền ảo chưa được cấp phép, Luật sư Hùng nhấn mạnh đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Những sàn tạo lập sàn “ảo”, phối hợp với các công ty trung gian để che giấu dòng tiền, đồng thời can thiệp lệnh giao dịch khiến nhà đầu tư thua lỗ hoặc không rút được tiền, sẽ bị truy cứu về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội Sử dụng mạng máy tính chiếm đoạt tài sản, đồng thời có thể bị truy tố thêm tội Rửa tiền nếu sử dụng các đơn vị trung gian để hợp thức hóa dòng tiền.
Nhà đầu tư tham gia các sàn không được cấp phép chịu rủi ro tài chính rất cao, khó thu hồi vốn do tiền đã tẩu tán qua nhiều ví điện tử hoặc ra nước ngoài, đồng thời còn có thể đối mặt với rủi ro pháp lý liên đới.
Luật sư Hùng cảnh báo, vụ án Mr Pips là hồi chuông về thủ đoạn tinh vi của tội phạm công nghệ cao, khi lợi dụng uy tín của các hệ thống thanh toán trung gian để tạo vỏ bọc hợp pháp. Người dân cần hiểu rằng mọi lời hứa hẹn về lợi nhuận cao bất thường từ các sàn forex hay tiền ảo tại Việt Nam đều tiềm ẩn rủi ro lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.
Khi tham gia, nhà đầu tư không chỉ có nguy cơ mất tiền mà còn có thể trở thành mắt xích trong đường dây rửa tiền, dẫn đến các rắc rối pháp lý không đáng có. Do đó, việc tự bảo vệ tài sản phải được đặt lên hàng đầu, chỉ giao dịch qua các tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, tuyệt đối không cung cấp thông tin tài khoản hoặc chuyển tiền cho các cá nhân, tổ chức không rõ nguồn gốc pháp lý và luôn kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thống trước khi quyết định đầu tư.
Thu Hương - Lệ Thanh