Càng về cuối năm, nhu cầu mua sắm, thanh toán và giao dịch tài chính của người dân càng tăng mạnh. Dòng tiền lưu thông lớn, tần suất giao dịch dày đặc cùng tâm lý bận rộn, chủ quan đã khiến giai đoạn giáp Tết trở thành “mùa cao điểm” của các hoạt động lừa đảo. Trên không gian số, tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi kịch bản, kết hợp giữa giả mạo thương hiệu uy tín và thao túng tâm lý để chiếm đoạt tài sản của người dùng.

Trước thực trạng này, nhiều ngân hàng thương mại đã đồng loạt phát đi cảnh báo, chỉ rõ các thủ đoạn gian lận nổi bật trong dịp cao điểm cuối năm. Đáng chú ý, không ít chiêu thức vốn không mới, song được “khoác áo” công nghệ và triển khai tinh vi hơn, khiến người dùng khó nhận diện nếu thiếu cảnh giác.

Gian lận thẻ ngân hàng và chiêu chiếm quyền kiểm soát tài khoản

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) mới đây cảnh báo về một thủ đoạn gian lận mới liên quan đến thẻ ngân hàng vật lý. Theo đó, các đối tượng lợi dụng sơ hở của khách hàng khi thanh toán trực tiếp tại quầy hoặc điểm cung cấp dịch vụ để bí mật tráo đổi chip trên thẻ.

Thay vì chiếm đoạt toàn bộ thẻ, kẻ gian chỉ thay thế chip thật bằng chip giả có hình dạng tương tự. Chip thật sau khi bị đánh tráo sẽ được gắn vào thẻ khác hoặc thiết bị gian lận, từ đó thực hiện các giao dịch trái phép nhằm rút tiền từ tài khoản nạn nhân. Do hình thức bên ngoài của thẻ gần như không thay đổi, nhiều khách hàng chỉ phát hiện sự việc khi tài khoản đã phát sinh giao dịch bất thường.

Các đối tượng lợi dụng sơ hở của khách hàng khi thanh toán trực tiếp tại quầy hoặc điểm cung cấp dịch vụ để bí mật tráo đổi chip trên thẻ.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, đây là thủ đoạn nguy hiểm bởi đánh vào thói quen thanh toán trực tiếp và sự tin tưởng của người dùng. Trước nguy cơ này, Vietcombank khuyến cáo khách hàng không cho mượn thẻ, luôn giữ thẻ trong tầm kiểm soát khi giao dịch, ưu tiên thanh toán không tiếp xúc hoặc qua ứng dụng ngân hàng, đồng thời khóa thẻ và thông báo ngay khi phát hiện dấu hiệu bị tác động vật lý.

Song song với gian lận thẻ, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vượng (VPBank) cho biết các kịch bản lừa đảo giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan chức năng tiếp tục gia tăng trong dịp cuối năm. Các đối tượng thường tiếp cận khách hàng với các lý do như hỗ trợ nhận tiền, mở khóa tài khoản, xác thực sinh trắc học, kiểm tra giao dịch thẻ tín dụng, xử lý nợ xấu hoặc mời chào các khoản vay lãi suất thấp bất thường.

Theo VPBank, dù kịch bản khác nhau, các hình thức lừa đảo này thường quy về ba hành vi chính gồm dụ cài đặt ứng dụng giả mạo để chiếm quyền điều khiển thiết bị; lừa cung cấp thông tin bảo mật như số thẻ, mã CVV/CVC, mã OTP hoặc yêu cầu thực hiện sinh trắc học; và lừa chuyển các khoản phí nhỏ nhằm tạo tâm lý chủ quan trước khi chiếm đoạt số tiền lớn hơn.

Mạo danh thương hiệu, “bẫy” khuyến mãi Tết và vé giả

Ở góc độ khác, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cảnh báo dịp giáp Tết cũng là thời điểm gia tăng các hình thức lừa đảo mạo danh ngân hàng, ví điện tử, sàn thương mại điện tử hoặc doanh nghiệp lớn. Các đối tượng phát tán tin nhắn, email và quảng cáo về các chương trình thưởng Tết, hoàn tiền, lì xì điện tử hay quà tri ân khách hàng, kèm theo các đường link giả mạo yêu cầu người dùng truy cập để “xác thực nhận thưởng”.

Lợi dụng tâm lý sợ bỏ lỡ ưu đãi cuối năm, nhiều người đã vội vàng nhập thông tin đăng nhập, mật khẩu hoặc mã OTP vào các đường dẫn này. Ngay khi dữ liệu bị lộ, kẻ gian nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát tài khoản và thực hiện các giao dịch rút tiền trái phép.

Ngoài ra, tội phạm mạng còn lợi dụng nhu cầu đi lại dịp lễ để dựng các website giả mạo bán vé tàu xe, máy bay hoặc đặt phòng Tết. Với giao diện bắt mắt và mức giá hấp dẫn, các trang web này yêu cầu nạn nhân chuyển tiền đặt cọc trước rồi cắt đứt liên lạc.

Điểm chung của các chiêu thức trên là sự kết hợp giữa giả mạo thương hiệu uy tín và thao túng tâm lý khẩn cấp, khiến người dùng thiếu thời gian kiểm chứng thông tin và dễ đưa ra quyết định sai lầm.

Trước thực trạng này, các ngân hàng khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác trong mọi giao dịch tài chính dịp cuối năm: không truy cập các đường link lạ được gửi qua tin nhắn, email hay mạng xã hội; tuyệt đối không cung cấp thông tin thẻ, mã OTP hoặc thực hiện sinh trắc học theo yêu cầu từ các cuộc gọi không xác thực; không cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống và hạn chế sử dụng mạng wifi công cộng khi giao dịch tài chính.

Các ngân hàng cũng nhấn mạnh, không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật hay cài đặt ứng dụng qua đường link lạ. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng cần liên hệ ngay với ngân hàng hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.

Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo liên tục biến hóa, việc chủ động nâng cao nhận thức, hình thành thói quen kiểm chứng thông tin và trang bị kỹ năng phòng vệ được xem là “lá chắn” quan trọng giúp người dân bảo vệ tài sản và đón Tết an toàn trên không gian số.

Thu Hương - Lệ Thanh