Càng về cuối năm, nhu cầu chi tiêu, vay vốn, gửi tiết kiệm và tìm kiếm kênh sinh lời của người dân tăng mạnh. Đây cũng là thời điểm các đối tượng tội phạm công nghệ cao gia tăng hoạt động lừa đảo tài chính với thủ đoạn ngày càng tinh vi, đánh trúng tâm lý “muốn tiền nhanh”, “ham lãi cao” của không ít người dùng mạng.
Từ các ứng dụng vay tiền trực tuyến, nền tảng đầu tư tài chính online cho tới những lời mời gọi gửi tiết kiệm lãi suất cao bất thường, các “bẫy” lừa đảo xuất hiện dày đặc trên Facebook, Zalo, Telegram... thậm chí qua tin nhắn và cuộc gọi giả danh nhân viên ngân hàng. Nhiều nạn nhân chỉ sau vài thao tác chuyển tiền đã mất trắng số tiền tích cóp, đặc biệt trong giai đoạn cận Tết, khi tâm lý chủ quan và nhu cầu tài chính đều gia tăng.
Theo ghi nhận, các đối tượng thường tận dụng hình ảnh công nghệ hiện đại, giao diện ứng dụng chuyên nghiệp, cùng những lời quảng cáo hấp dẫn để tạo niềm tin ban đầu. Không ít người lầm tưởng đây là các sản phẩm tài chính hợp pháp, được bảo chứng bởi tổ chức uy tín, dẫn tới chủ quan khi tham gia.
Lãi suất “trên trời”, bẫy tín dụng đen đội lốt app tài chính
Một trong những hình thức phổ biến hiện nay là các ứng dụng vay tiền và đầu tư tài chính trực tuyến. Với những lời quảng cáo như “không cần thế chấp”, “giải ngân nhanh”, “lãi suất thấp”, các app này dễ dàng tiếp cận người dùng đang cần tiền gấp để chi tiêu dịp cuối năm.
Tuy nhiên, thực chất nhiều ứng dụng hoạt động theo mô hình tín dụng đen trá hình. Lãi suất không được thể hiện đầy đủ mà bị “ẩn” trong hàng loạt khoản phí. Khi cộng dồn, số tiền người vay phải trả cao gấp nhiều lần so với khoản vay ban đầu. Đáng lo ngại hơn, người dùng còn bị yêu cầu cung cấp quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, dữ liệu cá nhân, tiềm ẩn nguy cơ bị quấy rối, đe dọa nếu chậm trả nợ.
Song song với đó, các app và nhóm đầu tư tài chính online cũng nở rộ. Các đối tượng đưa ra mức lãi suất 0,5–2%/ngày, tương đương hàng trăm phần trăm mỗi năm, kèm cam kết “sinh lời đều”, “rút tiền linh hoạt”. Để tạo vỏ bọc, chúng gắn hoạt động đầu tư với những thuật ngữ thời thượng như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, khai thác đám mây, tín chỉ carbon…
Kịch bản chung là trả lãi đều trong giai đoạn đầu để tạo niềm tin. Khi người tham gia tăng số tiền đầu tư hoặc muốn rút cả gốc lẫn lãi, các đối tượng bắt đầu viện cớ “nâng cấp hệ thống”, “lỗi cổng thanh toán”, yêu cầu nộp thêm phí để mở khóa rút tiền. Sau khi nạn nhân chuyển thêm tiền, nhóm chat bị xóa, tài khoản bị chặn và các đối tượng biến mất không dấu vết.
 |
Mạo danh ngân hàng gửi tiết kiệm lãi cao
Không chỉ dừng lại ở các app vay và đầu tư, hình thức mạo danh ngân hàng, tổ chức tài chính uy tín để lừa đảo gửi tiền cũng gia tăng mạnh vào thời điểm cận Tết. Các đối tượng lập website, fanpage, hội nhóm với giao diện, logo, giấy tờ giả mạo tinh vi, chào mời các gói “gửi tiết kiệm online”, “chương trình ưu đãi đặc biệt cuối năm” với lãi suất lên tới 18–20%/năm, kèm cam kết “không rủi ro”, “rút gốc linh hoạt”.
 |
| Nhiều nền tảng tự giới thiệu là “kết nối tài chính”, mời gọi đầu tư với lãi suất cao, tiềm ẩn rủi ro. |
Theo cơ quan chức năng, đây là thủ đoạn đang được nhiều nhóm tội phạm công nghệ cao sử dụng, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin. Thực tế, Công an tỉnh Lai Châu mới đây đã phát đi cảnh báo cho thấy các đối tượng thường giả danh nhân viên ngân hàng, công ty tài chính để tiếp cận người dân, hướng dẫn chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hoặc đường link không rõ nguồn gốc.
Để đánh lừa nạn nhân, các đối tượng còn tạo lập ứng dụng, website giả hiển thị số dư và tiền lãi “ảo”, khiến người gửi tin rằng khoản tiền đang sinh lời. Khi người dân yêu cầu rút tiền, các lý do như “đóng phí tất toán”, “nộp thuế”, “phí xác minh” lần lượt được đưa ra. Sau đó, các đối tượng cắt đứt liên lạc, chiếm đoạt toàn bộ số tiền.
Trước thực trạng này, lực lượng công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin vào các lời mời gọi gửi tiền, đầu tư có lãi suất cao bất thường; chỉ thực hiện giao dịch tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp thông qua các kênh chính thống. Đồng thời, không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu ngân hàng cho bất kỳ ai dưới bất kỳ hình thức nào.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn lừa đảo, người dân cần kịp thời trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận và hướng dẫn xử lý. Việc chủ động nâng cao cảnh giác, chia sẻ thông tin cảnh báo tới người thân, gia đình - đặc biệt là người lớn tuổi - được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thiệt hại do tội phạm lừa đảo trên không gian mạng gây ra trong dịp cận Tết.
“Càng gấp, càng phải chậm lại”
Tại Tọa đàm “Sử dụng tiền văn minh và thanh toán an toàn trong dịp Tết”, ông Trần Hoài Nam, Giám đốc Trung tâm Ngân hàng số TPBank, cho rằng lừa đảo tài chính và tội phạm an ninh mạng hiện đã trở thành thách thức thường trực, không chỉ bùng phát vào các dịp lễ, Tết. Trên thực tế, mỗi khi Nhà nước hoặc Chính phủ triển khai một chương trình, chính sách mới, các đối tượng xấu lại nhanh chóng lợi dụng thông tin để dựng lên những kịch bản lừa đảo tinh vi, đánh vào tâm lý người dân.
Theo ông Trần Hoài Nam, tội phạm lừa đảo thường khai thác hai trạng thái tâm lý phổ biến là tâm lý tuân thủ và tâm lý “được lợi”. Những yêu cầu mang tính “bắt buộc” như cập nhật VNeID, đổi căn cước công dân, bổ sung mã số thuế… dễ khiến người dân lo ngại vi phạm quy định và vội vàng làm theo. Trong khi đó, các lời mời gọi “nhận tiền hỗ trợ”, “quà tri ân”, “khuyến mại dịp Tết” lại đánh vào cảm giác được lợi, kèm theo áp lực thời gian để nạn nhân mất cảnh giác.
Điểm chung của các thủ đoạn này là tạo cảm giác khẩn cấp, buộc người dân phải hành động ngay. “Càng gấp, càng phải chậm lại. Khi gặp những yêu cầu khẩn cấp, người dân cần bình tĩnh kiểm tra, xác minh thông tin; tuyệt đối không nhấp vào đường link lạ, không cung cấp OTP, không chia sẻ số căn cước công dân, số điện thoại hay bất kỳ thông tin cá nhân nào qua tin nhắn, cuộc gọi, Zalo hoặc các nền tảng trực tuyến khi chưa xác định rõ đối tượng liên hệ” - ông Trần Hoài Nam nhấn mạnh.
Thu Hương - Lệ Thanh