Đó là thông tin được Công an TP. Hồ Chí Minh cung cấp tại buổi "Cung cấp thông tin báo chí về công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy và nâng cao cảnh giác với tội phạm “bắt cóc online” vào ngày 19/1/2026.

Tội phạm mạng đánh vào sự thiếu hiểu biết

Theo Công an TP. Hồ Chí Minh, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, mạng xã hội và các nền tảng số đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, song hành với những tiện ích to lớn là sự xuất hiện của các loại hình tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, có tổ chức, xuyên biên giới, khó nhận diện.

Mặc dù Công an phối hợp với các sở, ban, ngành trên địa bàn Thành phố đã thường xuyên tổ chức tuyên truyền, nhưng các loại tội phạm liên quan không gian mạng, đặc biệt là trong thời gian gần đây nổi lên loại tội phạm “bắt cóc online” vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp.

Toàn cảnh buổi Cung cấp thông tin báo chí về công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy và nâng cao cảnh giác với tội phạm “bắt cóc online”. Ảnh: Trang Thư

Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến tội phạm “bắt cóc online” có đất sống chính là tâm lý hoảng loạn của nạn nhân khi đối mặt với các tình huống giả mạo cơ quan chức năng, cùng với sự thiếu hiểu biết về quy trình làm việc của các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Do đó, Công an TP Hồ Chí Minh đặc biệt lưu ý, Cơ quan Công an khi cần làm việc với người dân sẽ trực tiếp gửi giấy mời, giấy triệu tập hoặc gửi qua Công an địa phương; không làm việc qua điện thoại, qua mạng xã hội, không yêu cầu chuyển tiền để phục vụ công tác điều tra, không yêu cầu đến nơi vắng người.

Cơ quan Công an khuyến cáo các em học sinh, sinh viên cần hết sức cảnh giác với những “chiếc bẫy ngọt ngào” mà các đối tượng lừa đảo giăng sẵn. Mọi thông tin về học bổng, đào tạo nước ngoài có thể tìm hiểu tại chính cơ sở giáo dục, xác minh đa nguồn để có thông tin chính xác nhất; không tin và nghe theo bất cứ thông tin nào trên mạng Internet khi chưa được kiểm chứng; trình báo cơ quan Công an khi có dấu hiệu khả nghi.

Học sinh, sinh viên - nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất

Theo Đại tá Nguyễn Tiến Đạt - Trưởng phòng Cảnh sát hình sự (PC02), Công an TP.Hồ Chí Minh cho biết, trong năm 2025, đơn vị đã tiếp nhận 77 vụ “bắt cóc online”, giải cứu thành công 52 nạn nhân, 12 trường hợp nạn nhân tự thoát và trở về với gia đình. Chỉ tính riêng tháng 1/2026, đã phát sinh 16 vụ, phần lớn nạn nhân là học sinh, sinh viên.

Đối tượng nhắm vào học sinh, sinh viên để thực hiện các vụ "bắt cóc online"

“Đáng chú ý, nhiều em học rất giỏi, đã đọc những thông tin về bắt cóc online nhưng vẫn bị lừa. Khi các đối tượng giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án gọi điện thông báo liên quan đến các vụ án như rửa tiền, buôn bán hàng cấm, các em dù biết mình không làm nhưng lại cố chứng minh trong sạch theo hướng dẫn của kẻ xấu”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt cho hay.

Sau khi khống chế tâm lý, các đối tượng yêu cầu nạn nhân tự cách ly khỏi gia đình, đến nơi vắng người, chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, ép tự quay clip nhạy cảm hoặc clip giả cảnh bị hành hạ để gửi cho gia đình, qua đó tạo áp lực đòi tiền chuộc. Một số trường hợp khác bị dụ dỗ trúng học bổng du học, yêu cầu chuyển tiền “giữ suất”; thậm chí bị thao túng để trộm tiền, tài sản của người thân.

Nâng cao "sức đề kháng số" cho học sinh, sinh viên

Thực tiễn cho thấy, “bắt cóc online” không chỉ là hành vi lừa đảo tài chính mà còn là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh con người trên không gian mạng. Nạn nhân bị xâm hại danh dự, nhân phẩm, quyền riêng tư; gia đình bị khủng bố tinh thần và tác động tiêu cực đến an ninh - trật tự xã hội.

Trước diễn biến phức tạp của tội phạm, Công an TP. Hồ Chí Minh đã và đang phối hợp chặt chẽ với Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, cao đẳng, phổ thông, các cơ quan báo chí - truyền thông để đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng vệ trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên.

Tại buổi cung cấp thông tin, Công an TP. Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: Cơ quan công an không làm việc qua điện thoại, mạng xã hội; không yêu cầu người dân chuyển tiền; không yêu cầu đến nơi vắng người để phục vụ điều tra. Đây là “chìa khóa nhận diện” quan trọng giúp người dân tự bảo vệ mình trước các chiêu trò giả mạo.

Bà Phùng Thị Diệu Hương - Bí thư Ban Cán sự Đoàn Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh cũng nhận định: Học sinh, sinh viên hiện sống trong môi trường số, tiếp nhận thông tin đa chiều nhưng lại khó phân biệt đâu là thông tin chính thống. Trong khi đó, điều kiện kinh tế gia đình tốt hơn, ít va chạm xã hội khiến “sức đề kháng” trước tội phạm công nghệ

Nhiều ý kiến cũng đề xuất xây dựng kênh thông tin thống nhất giữa lực lượng công an và hệ thống Đoàn - Hội; thiết lập cơ chế cảnh báo sớm, phản ứng nhanh; đẩy mạnh các sản phẩm truyền thông trực quan, dễ hiểu, dựa trên các tình huống thật để nâng cao “sức đề kháng số” cho học sinh, sinh viên.

Trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2026, nguy cơ lừa đảo càng gia tăng khi nhu cầu mua vé tàu xe, mua sắm, trúng thưởng, ưu đãi bùng nổ. Công an TP. Hồ Chí Minh khuyến cáo sinh viên chỉ mua vé tại các kênh chính thống, không click link lạ, không chuyển khoản cho người không quen biết.

Đồng Lê