Trong những ngày qua, thị trường vàng trong nước liên tục “nóng” lên khi giá vàng miếng SJC tăng mạnh qua từng phiên, thiết lập mặt bằng giá cao kỷ lục. Chỉ trong chưa đầy một tuần, giá vàng đã tăng hàng chục triệu đồng mỗi lượng, chênh lệch mua - bán bị nới rộng, khiến tâm lý đầu tư, tích trữ vàng trong dân cư gia tăng rõ rệt, đặc biệt trong thời điểm cận Tết Nguyên đán.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu mua vàng của người dân bùng lên mạnh mẽ, kéo theo sự gia tăng của các chiêu trò lừa đảo trên mạng xã hội. 

Chuyển tiền trong vài phút, mất hàng trăm triệu đồng

Mới đây, Công an TP.Hà Nội cho biết Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (CATP Hà Nội) đã tiếp nhận đơn trình báo của ông N.V.M (trú tại Hà Nội) về việc bị lừa đảo khi đặt mua vàng trên mạng xã hội.

Theo trình báo, ông M. đã liên hệ với tài khoản Facebook mang tên “Bảo Tín Minh Châu” (facebook.com/baotinmiinhchau1989.vn), có gắn dấu tích xanh, để trao đổi việc mua 2 cây vàng. 

Sau khi nhận báo giá, ông M. đồng ý cung cấp thông tin cá nhân và chuyển khoản hơn 300 triệu đồng vào tài khoản do đối tượng cung cấp. Tuy nhiên, sau đó ông phát hiện có dấu hiệu bất thường, nghi bị lừa đảo và đã đến cơ quan Công an trình báo.

Trang Facebook giả mạo thương hiệu Bảo Tín Minh Châu.

Từ vụ việc trên, Công an TP.Hà Nội cảnh báo hiện nay xuất hiện nhiều trang Facebook giả mạo các doanh nghiệp kinh doanh vàng, trang sức uy tín. Các đối tượng thường sao chép hình ảnh, nhận diện thương hiệu, sử dụng tên gọi, ảnh đại diện, ảnh bìa và nội dung bài viết tương tự fanpage chính thống của doanh nghiệp để đánh lừa người tiêu dùng có nhu cầu mua vàng.

Trước tình trạng này, Công an TP.Hà Nội khuyến cáo người dân chỉ giao dịch qua các kênh chính thức của doanh nghiệp, đồng thời kiểm tra kỹ mục “Tính minh bạch của trang” trên Facebook, kể cả với các fanpage có dấu tích xanh, nhằm xác định lịch sử hoạt động và dấu hiệu bất thường. 

Người dân cần cảnh giác với các giao dịch tài chính trực tuyến, các chương trình ưu đãi, quà tặng không rõ nguồn gốc và kịp thời trình báo cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.

Khi “tích xanh” không còn là bảo chứng tuyệt đối về độ tin cậy 

Từ góc độ an ninh mạng, ông Nguyễn Minh Đức - Founder & CEO CyRadar cho rằng dấu tích xanh trên mạng xã hội hiện nay không còn là bảo chứng tuyệt đối cho độ tin cậy của một website hay fanpage. Nhiều đối tượng lừa đảo đã lợi dụng tâm lý “thấy tích xanh là yên tâm” của người dùng để tạo ra cảm giác an toàn giả mạo.

Theo ông Đức, việc đăng ký tích xanh đối với một số fanpage hiện không quá khó. Thậm chí, hacker có thể chiếm quyền kiểm soát các fanpage lớn đã được xác thực, sau đó đổi tên, chỉnh sửa nội dung để tiếp tục sử dụng “vỏ bọc” uy tín sẵn có nhằm lừa đảo. 

Bên cạnh đó, các đối tượng còn dựng sẵn các kịch bản tinh vi như tạo bình luận giả, tương tác ảo, thậm chí các cuộc trao đổi trông như thật để đánh vào niềm tin và tâm lý đám đông của người dùng.

Không chỉ vậy, trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) càng khiến nhiều người dễ trở thành nạn nhân. Các fanpage mạo danh thường khai thác hiệu ứng đám đông bằng những bình luận như “mua rất uy tín”, “chuyển tiền là nhận vàng ngay”, khiến người mua tin rằng đây là giao dịch an toàn. 

Việc xếp hàng dài chờ mua vàng tại cửa hàng cũng bị lợi dụng, khi các đối tượng quảng cáo mua online “không cần xếp hàng, giao dịch nhanh chóng”, từ đó thúc đẩy quyết định chuyển tiền vội vàng.

Từ thực tế các vụ lừa đảo, ông Nguyễn Minh Đức khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn khi giao dịch online, đặc biệt với các khoản tiền lớn như mua bán vàng. Trước hết, không nên chỉ dựa vào dấu tích xanh, mà cần truy cập trực tiếp website chính thống của các doanh nghiệp kinh doanh vàng uy tín như SJC, DOJI, PNJ, Bảo Tín… thay vì tìm kiếm đường link qua mạng xã hội hoặc hội nhóm.

Bên cạnh đó, các kênh liên hệ như fanpage hay hotline thường được liên kết trực tiếp từ website chính thức của doanh nghiệp để đảm bảo tính xác thực. Người mua nên chủ động gọi vào số hotline được công bố trên website để kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện giao dịch.

Ngoài ra, tuyệt đối không cung cấp các thông tin nhạy cảm như ảnh căn cước công dân hai mặt, mã OTP hay thông tin xác thực cá nhân dưới bất kỳ lý do nào. Khi thanh toán, lưu ý tài khoản nhận tiền phải là tài khoản đứng tên doanh nghiệp thay vì tài khoản cá nhân.

Ông Nguyễn Minh Đức - Founder & CEO CyRadar cho rằng dấu tích xanh trên mạng xã hội hiện nay không còn là bảo chứng tuyệt đối cho độ tin cậy của một website hay fanpage.

Ông Đức nêu quan điểm, với mặt hàng đặc thù như vàng, mua trực tiếp tại cửa hàng vẫn là phương án an toàn nhất. Trường hợp mua online, người dân chỉ nên thực hiện giao dịch thông qua website hoặc ứng dụng chính thức do doanh nghiệp cung cấp, tránh tuyệt đối các đường link được chia sẻ trên mạng xã hội.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLaw cho biết, việc mua vàng online là hợp pháp nếu giao dịch được thực hiện thông qua các tổ chức, sàn giao dịch có giấy phép hợp lệ. Tuy nhiên, các đơn vị này phải tuân thủ đầy đủ quy định của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời đảm bảo hệ thống tài chính, kỹ thuật đủ mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu về minh bạch và an toàn cho người tiêu dùng.

Dù vậy, ông Hà nhìn nhận việc mua vàng online vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Người mua có thể đối mặt với nguy cơ mất tiền nhưng không nhận được vàng, hoặc nhận vàng không đảm bảo chất lượng nếu giao dịch qua các nền tảng không uy tín. Những rủi ro này có thể gây thiệt hại lớn về tài sản nếu người tiêu dùng thiếu thận trọng.

Người dân cần ưu tiên lựa chọn các sàn giao dịch đã được cấp phép, có cơ chế bảo mật tốt và cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Trước khi quyết định mua vàng, người tiêu dùng cũng cần kiểm tra kỹ thông tin về đơn vị bán, nền tảng giao dịch, cũng như các điều khoản liên quan để tránh gặp phải các đối tượng không đáng tin cậy.

Ngoài ra, trong bối cảnh giá vàng chịu tác động mạnh từ các yếu tố kinh tế, chính trị toàn cầu, nếu mua vàng với mục đích đầu tư, người dân cần có chiến lược rõ ràng, nghiên cứu kỹ thị trường, đánh giá khả năng sinh lời và mức độ rủi ro của từng loại vàng đang giao dịch.

Thu Hương - Lệ Thanh