Trong những ngày mưa lũ kéo dài tại miền Trung, mạng xã hội xuất hiện nhiều hình ảnh mô tả cảnh người dân mắc kẹt trên mái nhà, nhà cửa bị dòng nước xiết cuốn trôi hay các tình huống kêu cứu tuyệt vọng. Một trong những hình ảnh đang được chia sẻ mạnh cho thấy một căn nhà trôi giữa dòng nước chảy xiết, trên nóc có nhiều người bám víu chờ ứng cứu. Tuy nhiên, qua đối chiếu nguồn từ các cơ quan báo chí chính thống, đây không phải hình ảnh ghi nhận tại Việt Nam, mà là ảnh được tạo dựng bằng AI hoặc cắt ghép từ một thảm họa xảy ra ở nước ngoài.

Dù không phản ánh tình hình thực tế, những hình ảnh này vẫn lan truyền nhanh, thường kèm theo các bình luận mô tả mức độ thiệt hại nghiêm trọng hoặc kêu gọi giúp đỡ khẩn cấp. Việc chia sẻ ồ ạt khiến nhiều người hiểu lầm về tình hình mưa lũ, đặc biệt là những gia đình có người thân sinh sống trong khu vực bị ảnh hưởng. Không ít trường hợp, người dân liên tục gọi hỏi nhau để xác minh, dẫn tới tâm lý hoang mang, lo lắng.

Những hình ảnh tạo bằng AI và được đăng tải rất nhiều trên các nền tảng mạng xã hội, nhận được rất nhiều lượt tương tác, chia sẻ. Ảnh chụp màn hình.

Thực tế cho thấy công nghệ AI tạo sinh cho phép dựng lại bối cảnh thiên tai với độ chân thực cao. Ở nhiều hình ảnh, góc chiếu, màu nước, ánh sáng và mảng tối được xử lý gần giống cảnh quay trực tiếp, khiến người xem khó phát hiện dấu hiệu bất thường. Bên cạnh đó, những nội dung này thường sử dụng bố cục, tông màu hoặc hiệu ứng tương tự các hình ảnh đang thịnh hành, khiến mức độ tin cậy tăng lên và dễ được chia sẻ theo tâm lý bầy đàn.

Sự xuất hiện liên tiếp của ảnh cắt ghép trong thời điểm thiên tai đã tạo ra nhiều hiểu lầm không đáng có. Một số người tin rằng tình hình đang vượt khỏi kiểm soát, trong khi thực tế diễn biến tại nhiều nơi không nghiêm trọng như các hình ảnh lan truyền. Việc này gây hiệu ứng đồn đoán, khiến thông tin chính xác khó tiếp cận tới những người cần biết.

Ngoài yếu tố gây hoang mang, việc phát tán hình ảnh AI còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để kêu gọi hỗ trợ không minh bạch. Nhiều tài khoản đã gắn các đường link quyên góp, số ví điện tử hoặc tài khoản ngân hàng dưới những hình ảnh bị làm giả. Người xem, vì tin đó là tình huống thật, có thể chuyển tiền cho các đối tượng không liên quan đến hoạt động cứu trợ.

Tình trạng tin giả lan nhanh hơn tin thật khiến người dùng mạng xã hội đối mặt với thách thức trong việc tiếp nhận thông tin. Khi gặp các hình ảnh mô tả thiệt hại bất thường hoặc kêu cứu trong bối cảnh mưa lũ, người dùng được khuyến cáo nên kiểm tra kỹ nguồn gốc, thời điểm đăng tải và dấu hiệu chỉnh sửa. 

Bên cạnh đó, người dùng nên ưu tiên theo dõi thông tin từ các kênh truyền thông có kiểm chứng, thay vì dựa vào các tài khoản cá nhân chưa rõ mức độ tin cậy. Việc chia sẻ có chọn lọc giúp hạn chế nguy cơ lan truyền nội dung sai lệch, đồng thời tránh ảnh hưởng tiêu cực đến những người đang sinh sống trong vùng chịu ảnh hưởng của mưa lũ.

Trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng dễ tiếp cận, việc nhận diện và ngăn chặn nội dung cắt ghép là thách thức lớn đối với cộng đồng mạng. Tuy nhiên, với sự thận trọng trong tiếp nhận và chia sẻ, mỗi người dùng có thể góp phần hạn chế tác động của tin giả, đảm bảo thông tin về tình hình thiên tai được truyền tải chính xác và kịp thời.

Thu Uyên