Bức tranh hỗn loạn thông tin bất động sản trên môi trường mạng

Theo ghi nhận từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 – Bộ Công an) và Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý hơn 2.300 vụ việc có dấu hiệu lừa đảo trực tuyến, tăng gần 65% so với cùng kỳ 2024. Trung bình mỗi tháng, NCSC tiếp nhận hơn 2.000 phản ánh từ người dân, trong đó một phần không nhỏ liên quan đến tin rao bán bất động sản sai sự thật, mạo danh chủ đầu tư hoặc ngân hàng

Các chiêu trò ngày càng tinh vi, nhiều tin rao “thanh lý ngân hàng”, “bán gấp đất dự án ven biển”, “giá nội bộ chủ đầu tư” được dàn dựng bằng hình ảnh thật của dự án có thật, nhưng gắn địa chỉ sai hoặc chèn thông tin pháp lý giả. Một số nhóm đối tượng còn lập website và fanpage “nhái” thương hiệu doanh nghiệp lớn, sử dụng logo, giấy tờ giả để tạo niềm tin. Không ít người mua bị dẫn đến khu đất trống, mất tiền đặt cọc và bị đánh cắp dữ liệu cá nhân từ form đăng ký trực tuyến.

Nhiễu loạn thông tin thật – giả trong rao bán bất động sản trực tuyến: Lỗ hổng an ninh mạng từ niềm tin số (Ảnh minh hoạ)

NCSC cảnh báo, các hình thức phishing (giả mạo đường dẫn) và mã độc ẩn trong link rao bán đang lan nhanh. Khi người dùng nhấp vào đường dẫn, hệ thống có thể bị cài phần mềm độc hại, cho phép hacker thu thập dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc thông tin định vị.

Khoảng trống giữa pháp lý với công nghệ và nhận thức

Theo các chuyên gia an ninh mạng, hiện tượng rao bán giả không chỉ là hành vi lừa đảo đơn lẻ mà phản ánh ba khoảng trống lớn trong hệ thống quản trị an ninh thông tin của thị trường số.

Cụ thể về khoảng trống pháp lý, hiện Việt Nam chưa có cơ chế xác thực số bắt buộc đối với tin rao bán bất động sản. Bất kỳ cá nhân nào cũng có thể đăng tin, sử dụng hình ảnh hoặc tên dự án thật mà không cần chứng minh quyền sở hữu. Dù Luật Giao dịch điện tử 2024 và Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực, nhưng chưa hình thành quy trình xác minh tự động giữa người đăng tin – chủ sở hữu tài sản – và cơ quan quản lý đất đai.

Trong khi đó khoảng trống về hạ tầng, cơ sở dữ liệu đất đai và dữ liệu giao dịch điện tử ở Việt Nam vẫn phân tán theo địa phương, chưa được kết nối thời gian thực với các sàn rao bán. Các nền tảng thương mại điện tử bất động sản chưa có công cụ đối chiếu pháp lý trực tuyến, dẫn đến tình trạng “tin ảo sinh sôi trên hạ tầng thật”.

Đặc biệt khoảng trống nhận thức, người dùng internet vẫn coi nhẹ rủi ro bảo mật. Nhiều người sẵn sàng gửi giấy tờ cá nhân qua đường link không kiểm chứng, chỉ vì sợ “mất cơ hội mua nhanh”. Tâm lý “giá rẻ, vị trí đẹp, hàng nội bộ” khiến người dân dễ trở thành mục tiêu của tội phạm mạng.

Từ rủi ro cá nhân đến rủi ro kinh tế số

Rao bán giả không chỉ gây thiệt hại cho người mua, mà còn làm méo mó thị trường và phá vỡ niềm tin xã hội. Các tin rao ảo, dự án ma tạo hiệu ứng “nhiễu thông tin”, khiến giá trị thật của tài sản bị bóp méo, dòng vốn đầu tư lệch hướng và doanh nghiệp chân chính bị ảnh hưởng uy tín.

Báo cáo năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Chính sách số (DSPC) cho thấy, thông tin bất đối xứng là nguyên nhân chính khiến hơn 1/3 giao dịch bất động sản trực tuyến không hoàn tất, trong đó phần lớn do người mua nghi ngờ độ xác thực của dữ liệu. Một thị trường thiếu niềm tin là một thị trường dễ tổn thương, đặc biệt trong kỷ nguyên số, nơi mỗi cú click có thể quyết định cả tài sản hàng tỷ đồng.

Không chỉ dừng ở thiệt hại kinh tế, các chuyên gia cảnh báo rằng dữ liệu thu thập được từ hành vi rao bán giả còn có thể được dùng để phân tích hành vi tiêu dùng, định vị thói quen tài chính và thao túng quảng cáo cá nhân hóa – những yếu tố tiềm ẩn rủi ro cho an ninh dữ liệu quốc gia.

Do đó, các chuyên gia an ninh mạng kiến nghị triển khai đồng bộ năm nhóm giải pháp, trong đó bao gồm: Thiết lập “Mạng xác thực tin rao quốc gia”, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai, định danh điện tử công dân và nền tảng giao dịch điện tử; mỗi tin rao gắn mã định danh số duy nhất.

Chuẩn hóa hạ tầng dữ liệu và giao thức mở (Open API) để các sàn giao dịch được quyền truy cập giới hạn vào dữ liệu xác minh pháp lý; Đưa tiêu chí an ninh mạng vào điều kiện cấp phép sàn môi giới bất động sản, yêu cầu đạt chuẩn ISO/IEC 27001 hoặc tương đương; Phát động chiến dịch truyền thông “Niềm tin số – Thị trường thật”, giúp người dân nhận diện tin giả, kiểm tra pháp lý dự án qua mã QR và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đặc biệt, tăng cường phối hợp giữa các Bộ, ngành và chính quyền địa phương, đặc biệt giữa Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ (đơn vị quản lý chuyển đổi số quốc gia) và Bộ Tài nguyên & Môi trường, trong chia sẻ dữ liệu, điều tra tấn công mạng và xử lý vi phạm.

Theo đánh giá các chuyên gia, thị trường bất động sản là tấm gương phản chiếu sức khỏe nền kinh tế. Trong kỷ nguyên số, nơi mọi giao dịch diễn ra qua màn hình, niềm tin trở thành tài sản quý giá nhất – nhưng cũng là thứ dễ bị đánh cắp nhất.

"Một tin rao giả có thể làm sụp đổ uy tín doanh nghiệp, gây tổn hại niềm tin xã hội và làm chậm tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Vì vậy, đảm bảo an ninh mạng trong lĩnh vực bất động sản không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là vấn đề chiến lược về chủ quyền dữ liệu, minh bạch thị trường và ổn định xã hội", một chuyên gia bất động sản chia sẻ.

Bài học quốc tế: từ PropTech đến TrustTech

Nhiều quốc gia đã chuyển từ “công nghệ bất động sản” (PropTech) sang “công nghệ niềm tin” (TrustTech) để giải quyết vấn đề tương tự.

Tại Singapore, mỗi tin rao bán nhà đều có mã chứng thực số (Digital Listing ID) do cơ quan quản lý nhà ở (HDB) cấp, bảo đảm người đăng là chủ sở hữu thật.Tại Hàn Quốc, người rao bán phải định danh điện tử (eKYC) và liên thông dữ liệu với hệ thống quản lý đất đai quốc gia.

Ở Nhật Bản, chỉ những sàn môi giới đạt chứng chỉ an ninh thông tin ISO/IEC 27001 mới được phép lưu trữ dữ liệu khách hàng.

Những quốc gia này coi xác thực niềm tin số là trụ cột của thị trường số bền vững – điều Việt Nam cần nhanh chóng học hỏi.

Đạt Dương - Sỹ Đồng