Video giả mạo một bác sĩ trên Tiktok. Ảnh Welivesecurity

Hàng loạt video giả mạo bác sĩ quảng bá sản phẩm chức năng

Sự gia tăng các video deepfake giả mạo bác sĩ đang khiến giới y tế và các chuyên gia về y tế kỹ thuật số lo ngại về làn sóng thông tin y tế sai lệch. Những nạn nhân bị mạo danh đã lên tiếng chỉ trích phản ứng còn quá yếu ớt từ các công ty mạng xã hội trong việc xử lý vấn đề này, theo tờ báo Anh Mirror.

Bác sĩ Karan Rangarajan thường xuyên bị giả mạo bằng những video deepfake trên mạng xã hội. Ảnh Mirror

Tháng 4 vừa qua, bác sĩ Karan Rangarajan - phẫu thuật viên thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) - đã lên TikTok cảnh báo về một đoạn video deepfake sử dụng hình ảnh của ông để quảng cáo thực phẩm chức năng. Video được dựng tinh vi đến mức nhiều người tưởng rằng đây là lời khuyên thật từ bác sĩ. Sau khi bị phát hiện, TikTok đã xóa tài khoản đăng tải, nhưng bác sĩ Rangarajan vẫn nhận được hàng loạt tin nhắn từ những người cả tin.

Bác sĩ Gemma Newman cũng trở thành nạn nhân của các video deepfake quảng cáo sản phẩm chức năng. Ảnh Mirror

Bác sĩ Gemma Newman (có nickname là @plantpowerdoctor), một bác sĩ khác thuộc NHS với 124.000 người theo dõi, cũng trải qua trải nghiệm tương tự. Cô đã đăng tải cảnh báo vào tháng 4 sau khi phát hiện một video deepfake giả mạo chính mình để quảng bá sản phẩm “tốt cho sức khỏe”. Chia sẻ với Mirror, bác sĩ Newman bức xúc: “Điều khiến tôi bực mình nhất là sự thao túng cảm xúc trong video deepfake, cố gắng khai thác sự tự ti của phụ nữ về ngoại hình, làm họ tin rằng họ sẽ trở nên tự tin và quyến rũ – như thể một loại thực phẩm chức năng có thể làm được điều đó".

Lỗ hổng quản lý từ các nền tảng mạng xã hội

Tương tự như trường hợp của bác sĩ Rangarajan, video deepfake giả mạo bác sĩ Newman cũng nhắm đến những nỗi bất an và sự dễ tổn thương của người dùng trong lĩnh vực sức khỏe.

Bác sĩ Rachael Kent, giảng viên cao cấp tại Đại học King’s College London (Anh), đồng thời là nhà nghiên cứu hàng đầu về văn hóa kỹ thuật số và sức khỏe phân tích, sự giật gân luôn có sức hút mạnh mẽ, và các nền tảng mạng xã hội đã vô tình trở thành mảnh đất màu mỡ cho hiện tượng này.

Theo bác sĩ Kent,  mạng xã hội không phải là không gian trung lập mà là những “hệ sinh thái thương mại” được định hình bởi sự trỗi dậy của văn hóa influencer (người ảnh hưởng). Mặc dù TikTok, Meta hay Instagram đều có chính sách và cơ chế chống thông tin sai lệch, nhưng chính thuật toán của các nền tảng lại khuếch đại những nội dung giật gân và mang tính cảm xúc cao.

“Các công ty không chỉ để lọt các video deepfake quảng bá sai lệch mà còn vô tình hưởng lợi từ chính sự lan tỏa. Khi nền tảng vận hành dựa trên sự chú ý, khả năng hiển thị và tính lan truyền, thì thông tin sai lệch lại trở thành công cụ thúc đẩy lợi nhuận và doanh thu,” bác sĩ Kent nhận định.

Những cảnh báo này cho thấy khoảng trống đáng lo ngại trong quản lý nội dung số, nhất là khi deepfake ngày càng tinh vi và khó phát hiện. Các chuyên gia công nghệ cảnh báom rằng nếu không có những giải pháp kỹ thuật từ các công ty công nghệ, tình trạng giả mạo bác sĩ qua video deepfake sẽ tiếp tục lan rộng, gieo rắc thông tin y tế sai lệch và gây mất niềm tin của công chúng vào ngành y.

Tình huống các video deepfake giả mạo bác sĩ đặt ra một yêu cầu cấp thiết, các cơ quan chức năng nhà nước cần ban hành một hành lang pháp lý chặt chẽ để kiểm soát công nghệ deepfake, nhằm bảo vệ sức khỏe và an toàn của người dân. Đồng thời cộng đồng người dùng cũng cần nâng cao nhận thức về những quảng cáo giả mạo, đang bùng nổ trên mạng xã hội.

An Lâm