Ảnh minh họa. Nguồn Internet

7 thủ đoạn lừa đảo trực tuyến thường gặp

“Thu hồi vốn treo”: Kẻ lừa đảo mạo danh cơ quan công an, luật sư hoặc nhân viên ngân hàng để thuyết phục nạn nhân rằng có khoản tiền “bị treo” và cần làm thủ tục giải ngân. Sau khi tạo áp lực tâm lý, chúng yêu cầu chuyển một khoản phí dịch vụ rồi biến mất.

Đầu tư lợi nhuận “khủng”: Các sàn Forex, tiền mã hóa hoặc mô hình đa cấp giả mạo thường hứa hẹn lợi nhuận 30–50%/tháng. Thực tế, nạn nhân được cho rút số tiền nhỏ ban đầu để tạo niềm tin, nhưng khi nạp thêm thì bị khóa tài khoản, không thể rút vốn.

Mạo danh cơ sở giáo dục: Tội phạm giả mạo trường học hoặc trung tâm đào tạo, gửi thông báo học bổng hoặc hoàn học phí. Nạn nhân được yêu cầu cài ứng dụng giả mạo, qua đó kẻ gian đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng.

Giả danh dịch vụ công ích: Đây là thủ đoạn khá phổ biến: giả làm nhân viên điện lực, viễn thông hoặc cơ quan thuế, thông báo nợ cước và gửi đường link cài đặt “ứng dụng hỗ trợ”. Thực chất, đó là phần mềm chiếm quyền điều khiển điện thoại và mã OTP.

Chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội: Sau khi hack Facebook/Zalo, kẻ xấu nhắn tin cho bạn bè người bị hại để vay tiền. Một số trường hợp còn lập tài khoản ngân hàng trùng tên với nạn nhân, khiến người quen dễ sập bẫy.

“Việc nhẹ lương cao”: Kẻ gian đăng tin tuyển cộng tác viên online với thu nhập hấp dẫn. Ban đầu, nạn nhân được trả hoa hồng nhỏ để tạo lòng tin, nhưng khi tham gia “nhiệm vụ lớn” và nạp tiền, toàn bộ số tiền sẽ bị chiếm đoạt.

Lừa đảo tình cảm và quà tặng từ nước ngoài: Một số đối tượng giả danh quân nhân, doanh nhân hoặc người nước ngoài thành đạt, tán tỉnh nạn nhân qua mạng. Sau đó, chúng thông báo gửi quà từ nước ngoài và yêu cầu đóng phí hải quan. Khi nhận được tiền, chúng lập tức cắt liên lạc.

Tâm lý nào khiến người dùng dễ trở thành nạn nhân?

Tội phạm công nghệ cao thường khai thác chính những yếu tố tâm lý phổ biến ở con người. Nhiều nạn nhân vì kỳ vọng quá lớn vào lợi nhuận “không tưởng” nên dễ mất cảnh giác; người khác lại rơi vào trạng thái hoảng loạn khi bị giả danh công an, tòa án hoặc cơ quan thuế, từ đó vội vàng làm theo yêu cầu của kẻ lừa đảo. Cũng có những trường hợp đặt niềm tin cảm tính vào bạn bè trên mạng xã hội hay mối quan hệ tình cảm ảo, dẫn tới việc trao thông tin cá nhân và chuyển tiền mà không kiểm chứng.

Đáng lo ngại hơn, sự phát triển của công nghệ AI và kỹ thuật deepfake tạo ra giọng nói, hình ảnh, thậm chí cả cuộc gọi video giả mạo, khiến nạn nhân khó phân biệt thật - giả. Chính sự cộng hưởng giữa tâm lý tự nhiên và công nghệ tinh vi đã khiến không ít người dùng Internet rơi vào bẫy lừa đảo.

Làm thế nào để tự bảo vệ mình trên không gian mạng?

Để không trở thành nạn nhân, mỗi người dùng Internet cần hình thành thói quen cẩn trọng trong mọi giao dịch trực tuyến. Việc chia sẻ thông tin cá nhân như số căn cước, tài khoản ngân hàng hay giấy tờ tùy thân lên mạng xã hội tiềm ẩn rủi ro rất lớn, bởi tội phạm có thể bị lợi dụng để tạo hồ sơ giả phục vụ hành vi lừa đảo.

Bất kỳ yêu cầu chuyển tiền nào cũng nên được xác minh qua kênh chính thức, ví dụ gọi trực tiếp đến số tổng đài hoặc cơ quan chức năng, thay vì tin vào đường link hay tin nhắn lạ. Người dùng cũng cần cảnh giác với ứng dụng được gửi qua file cài đặt .apk, bởi đây thường là công cụ cài mã độc để chiếm quyền kiểm soát điện thoại và mã OTP ngân hàng.

Từ góc độ kỹ thuật, việc kích hoạt xác thực hai lớp (2FA) cho tài khoản ngân hàng, email và mạng xã hội là một biện pháp cơ bản nhưng rất hiệu quả để giảm nguy cơ bị chiếm đoạt.

Các cơ quan chức năng đồng thời đã cảnh báo: những mời chào “giúp lấy lại tiền đã mất” thực chất cũng là một hình thức lừa đảo khác; vì vậy, người dân cần tỉnh táo và không tiếp tục sa vào vòng xoáy. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, biện pháp an toàn nhất là ngay lập tức liên hệ cơ quan công an gần nhất hoặc báo qua Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an để được hướng dẫn xử lý kịp thời.

Những biện pháp trên tuy đơn giản nhưng nếu được thực hiện thường xuyên sẽ trở thành “lá chắn” hữu hiệu, giúp mỗi cá nhân chủ động phòng ngừa rủi ro. Quan trọng hơn cả, chỉ khi người dùng thực sự cảnh giác thì cuộc chiến chống lại tội phạm công nghệ cao mới có thể đạt hiệu quả bền vững.

Trong kỷ nguyên số, các giao dịch trên không gian ảo đều có thể tiềm ẩn rủi ro. Nhận diện sớm những thủ đoạn lừa đảo là cách bảo vệ bản thân và người thân khỏi mất mát tài chính và lộ lọt thông tin cá nhân. Cùng với sự nỗ lực của các cơ quan chức năng, ý thức cảnh giác của mỗi người dùng Internet chính là “lá chắn” vững chắc nhất trước tội phạm công nghệ cao.

An Lâm