Thời gian qua, tội phạm lừa đảo qua mạng diễn biến vô cùng phức tạp, với các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, đa dạng và thường xuyên thay đổi theo từng thời điểm. Một trong những chiêu trò phổ biến mà các đối tượng sử dụng là giả mạo nhân viên ngân hàng, công ty tài chính đăng tải thông tin hỗ trợ vay tiền, giải ngân nhanh trên mạng xã hội, thông báo thẻ ngân hàng có phát sinh bất thường... nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Dù được cảnh báo liên tục nhưng nhiều người dân vẫn mắc lừa, mất tiền oan trước những chiêu trò lừa đảo này.

Theo các ngân hàng, thủ đoạn của đối tượng lừa đảo là lập các tài khoản trên mạng xã hội mạo danh công ty tài chính, sau đó chạy quảng cáo, giới thiệu dịch vụ cho vay với lãi suất thấp, không cần thế chấp, không thẩm định, chỉ cần có căn cước công là có thể vay được tiền.

Với những lời mời hấp dẫn, nhiều người dân có nhu cầu đã không ngần ngại tìm đến và được các đối tượng yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, cài đặt ứng dụng hoặc truy cập vào các đường link không rõ nguồn gốc. Sau đó, thuyết phục nạn nhân chuyển tiền để hỗ trợ xác minh và duyệt khoản vay.

Ảnh minh hoạ

Khi nhận được tiền, các đối tượng cắt liên lạc hoặc tiếp tục yêu cầu đóng thêm tiền rồi chiếm đoạt. Đáng chú ý, nhiều app vay tiền giả mạo còn chiếm quyền truy cập điện thoại, đánh cắp thông tin, hình ảnh, danh bạ của người vay để dọa, khủng bố tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản.

Bên cạnh việc lập tài khoản giả trên mạng xã hội, thời gian gần đây còn nổi lên tình trạng người dân "bị" các đối tượng lừa đảo giả danh nhân viên ngân hàng thông báo thẻ tín dụng ngân hàng gặp vấn đề trục trặc, sau đó chiếm đoạt tài sản.

Theo Ngân hàng Agribank, đối tượng mạo danh nhân viên ngân hàng gọi điện thoại cho khách hàng, với lý do kiểm tra số dư và giao dịch của khách hàng bằng cách đọc tên khách hàng và 6 số đầu tiên của thẻ ATM, đối tượng yêu cầu khách hàng đọc nốt dãy số còn lại trên thẻ để xác nhận chủ thẻ, sau đó yêu cầu đọc mã OTP gửi vào tin nhắn để thực hiện hành vi lừa đảo.

Không những thế, đối tượng còn chuyển tiền vào tài khoản khách hàng, sau đó giả danh nhân viên ngân hàng gọi điện cho khách hàng báo có người chuyển nhầm vào tài khoản khách hàng, hướng dẫn khách hàng thủ tục hoàn trả bằng cách ấn vào đường link và điền thông tin cá nhân, sau đó chiếm đoạt tài khoản của khách hàng.

Ngoài ra, các đối tượng còn giả mạo nhân viên ngân hàng tiếp cận khách hàng với các kịch bản, hỗ trợ khách hàng xác thực sinh trắc học, dẫn dụ khách hàng kết bạn qua mạng xã hội/ ứng dụng nhắn tin trực tuyến và yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh chứng từ Giấy tờ tùy thân, hình ảnh khuôn mặt khách hàng và/ hoặc yêu cầu cuộc gọi video cho mục đích thu thập giọng nói, cử chỉ của khách hàng để chiếm quyền sử dụng Tài khoản thanh toán hoặc sử dụng với mục đích bất hợp pháp…

Theo các chuyên gia, các chiêu thức lừa đảo hiện nay đều có một điểm chung là đánh vào tâm lý của nạn nhân, từ sự "nhẹ dạ cả tin", thiếu cập nhật thông tin cảnh báo hay "có tật giật mình" khiến nhiều người bị "thao túng tâm lý" dẫn đến lạc vào mê hồn trận và chuyển cho kẻ xấu hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng.

Cùng với đó, những nạn nhân bị lừa thường thiếu hiểu biết về pháp luật, kiến thức xã hội hạn chế dẫn đến khó khăn trong việc nhận ra ngay những mâu thuẫn, bất hợp lý trong thông tin mà các đối tượng lừa đảo cung cấp. Đặc biệt, ít đọc khuyến cáo, cảnh báo của các cơ quan chức năng, thiếu sự chuẩn bị về tâm lý dẫn đến tình trạng hoang mang, sợ hãi và thực hiện theo sự hướng dẫn, điều khiển của các đối tượng một cách “vô thức, theo quán tính” rồi bị chiếm đoạt tài sản.

Cần đặt mật khẩu các dịch vụ ngân hàng điện tử khó đoán có tính bảo mật cao

Trước tình trạng trên, để đảm bảo an toàn tài sản cho khách hàng, tránh bị các đối tượng xấu lừa đảo, ngân hàng đã đưa ra hàng loạt khuyến cáo.

Theo khuyến cáo của Ngân hàng Agribank, khách hàng nên đăng ký nhận thông báo biến động số dư tài khoản qua tin nhắn SMS hoặc tin nhắn OTT do ngân hàng cung cấp, để kịp thời cập nhật các thông tin thay đổi của tài khoản.

Cùng với đó, cần đặt mật khẩu các dịch vụ ngân hàng điện tử khó đoán có tính bảo mật cao (tránh đặt ngày sinh, tên người thân, số điện thoại…), có thói quen thay đổi mật khẩu thường xuyên hoặc khi cảm thấy nghi ngờ. Không sử dụng các phần mềm lưu trữ mật khẩu, không dùng chung một mật khẩu để đăng nhập ngân hàng điện tử và đăng nhập vào các mạng xã hội.

Đặc biệt, tuyệt đối không cung cấp Tên đăng nhập/Mật khẩu đăng nhập/Mã xác thực OTP của dịch vụ Ngân hàng điện tử cho bất kỳ ai, kể cả nhân viên ngân hàng. Ngân hàng không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật của khách hàng dưới bất kỳ hình thức nào.

Đăng ký sử dụng phương thức xác thực Soft OTP khi thực hiện các giao dịch trực tuyến. Và tuyệt đối không bấm vào các đường link lạ được gửi qua tin nhắn/email/kênh mạng xã hội mạo danh các ngân hàng.

Trong khi đó, để phòng chống lừa đảo, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Thành phố Hà Nội cũng khuyến cáo người dân, tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân cho bất kỳ ai qua điện thoại, mạng xã hội và không truy cập vào đường link lạ được gửi qua email, tin nhắn.

Ngân hàng không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật như tên mail hoặc gửi đường link lạ qua điện thoại. Mọi khoản phí đều được ngân hàng thông báo rõ ràng qua ứng dụng chính thức hoặc tin nhắn SMS có định danh.

Khi nhận được cuộc nghi ngờ, hãy chủ động gọi lại và tổng đài chính thức của ngân hàng hoặc trực tiếp đến ngân hàng để kiểm tra.

Cần liên hệ với ngân hàng và tổ chức tài chính để báo cáo lừa đảo

Theo Bộ Công an, nếu bị lừa đảo, người dân cần dừng ngay việc gửi tiền và chặn tất cả các liên lạc từ đối tượng tội phạm. Cùng với đó, liên hệ ngay với ngân hàng và tổ chức tài chính để báo cáo lừa đảo và yêu cầu dừng mọi giao dịch.

Nạn nhân cũng cần thu thập và lưu lại bằng chứng, làm đơn tố giác gửi tới cơ quan công an nơi lưu trú; đồng thời cảnh báo cho gia đình, bạn bè để họ có thể đề phòng những trò lừa đảo tiếp theo có thể xảy ra.

Trong trường hợp thông tin cá nhân (tên, số điện thoại, email, địa chỉ, giấy tờ tùy thân) đã bị rò rỉ, người dân cần báo cáo vi phạm dữ liệu cho các tổ chức tài chính; tạo mật khẩu mới mạnh hơn; chặn hoặc không trả lời bất kỳ ai mà mình không biết và không nhấp vào bất kỳ liên kết đáng nghi nào.

Nếu không may trở thành nạn nhân của lừa đảo, người dân có thể liên hệ đến các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp về an ninh mạng, an toàn thông tin: Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Bộ Công an, Công an các tỉnh/thành; Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng (Bộ Quốc phòng)… để được hỗ trợ.

Yến Nhi