Về trang chủ |
Bên lề Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ” diễn ra ngày 15/4, bà Anthea Mulakala - Giám đốc cấp cao, Chương trình Kinh tế số, Quỹ Châu Á và ông Filip Graovac - Cố vấn cấp cao Chương trình Đổi mới và Kinh tế tương lai, Quỹ Châu Á, đã chia sẻ nhiều góc nhìn đáng chú ý về những cơ hội và thách thức mà trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).
 |
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi, các chuyên gia cảnh báo rằng bên cạnh cơ hội tăng trưởng, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cũng đang phải đối mặt với những rủi ro an ninh mạng ngày càng tinh vi và khó lường hơn.
Theo bà Anthea Mulakala - Giám đốc cấp cao, Chương trình Kinh tế số, Quỹ Châu Á, quá trình chuyển đổi số đang tăng tốc mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội cho SME trong việc cải thiện giao tiếp, quảng bá và gia tăng doanh số. Tuy nhiên, “đây là một con dao hai lưỡi”. Việc ứng dụng AI không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn kéo theo sự gia tăng của các hành vi gian lận, giả mạo danh tính và chiếm đoạt tài khoản. Những lỗ hổng an ninh vì thế cũng trở nên lớn hơn và nguy hiểm hơn.
“Các cơ quan, tổ chức trong hệ thống an ninh mạng cần nhận thức rõ điều này, đồng thời phối hợp với các chủ thể trong hệ sinh thái và với chính các doanh nghiệp nhỏ để nâng cao nhận thức về rủi ro”, bà nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Filip Graovac - Cố vấn cấp cao Chương trình Đổi mới và Kinh tế tương lai của Quỹ Châu Á, cho biết trong Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ Tư, tốc độ phát triển của AI đang diễn ra nhanh đến mức người dân và cả các Chính phủ đều gặp khó khăn trong việc ứng phó. Theo ông, một thực tế không thể tránh khỏi là các chính sách quản lý luôn có độ trễ nhất định so với sự phát triển vũ bão của công nghệ.
 |
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao nhận thức và khả năng tự bảo vệ trở nên đặc biệt quan trọng. Những tình huống lừa đảo ngày nay ngày càng tinh vi, từ tin nhắn mạo danh cơ quan chức năng, cuộc gọi giả danh ngân hàng cho đến các thông tin nghe có vẻ “rất thật” nhưng hoàn toàn không đáng tin.
“Người dùng không nên phản ứng ngay lập tức mà cần kiểm tra lại thông tin. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà rất nhiều thứ trông có vẻ thật nhưng thực chất không phải vậy”, ông cảnh báo.
Tuy nhiên, AI không chỉ là vấn đề mà còn là một phần của giải pháp. Theo bà Anthea Mulakala, các công cụ AI mới đang được phát triển để giúp nhận diện các hành vi lừa đảo hoặc phát hiện đường link giả ngay từ sớm, thậm chí trước khi chúng tiếp cận người dùng.
 |
 |
Để tận dụng lợi ích của AI mà không đối mặt với rủi ro về uy tín, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò then chốt của đào tạo và hệ sinh thái hỗ trợ. Bà Anthea Mulakala cho rằng, đào tạo cơ bản về an ninh mạng là điều kiện tiên quyết. Khi sử dụng AI, doanh nghiệp cần duy trì tư duy cảnh giác, đặt câu hỏi và tuân thủ các nguyên tắc an toàn thông tin cơ bản.
Tuy nhiên, bà Anthea cũng bày tỏ quan điểm mạnh mẽ: "Toàn bộ trách nhiệm không nên đặt lên vai người dùng cuối. Mọi chủ thể trong chuỗi giá trị và hệ sinh thái đều phải có trách nhiệm trong việc phát hiện gian lận và ứng dụng AI để chống lại AI."
Lý giải về việc tập trung nguồn lực hỗ trợ khối SME, bà Mulakala cho biết khu vực này chính là “xương sống” của hầu hết các nền kinh tế trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, chiếm từ 60% đến 98% số doanh nghiệp và đóng góp khoảng 50% GDP. Do đó, khi SME đối mặt với rủi ro an ninh mạng, tác động không chỉ dừng lại ở từng doanh nghiệp riêng lẻ mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Trong khi đã có nhiều chiến dịch nâng cao nhận thức cho cá nhân và cộng đồng, các chương trình chuyên biệt dành cho SME vẫn còn hạn chế.
 |
“Đó là lý do cần có những sáng kiến và hoạt động tập trung riêng cho nhóm doanh nghiệp này. Tuy nhiên, nỗ lực của riêng một tổ chức là chưa đủ, mà cần nhiều hơn nữa sự chung tay của toàn bộ hệ sinh thái”, bà nhấn mạnh.
Tại thị trường Việt Nam, ông Filip Graovac nhận định Chính phủ đã khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc thúc đẩy khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Minh chứng rõ nét nhất là kế hoạch phát triển thêm 500.000 SME trong giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới mục tiêu bứt phá tổng số doanh nghiệp cả nước từ 1 triệu lên con số 2 triệu vào năm 2030.
Hiện nay, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, nhưng đây cũng chính là nhóm yếu thế nhất về nguồn lực và khả năng tiếp cận các nguồn hỗ trợ. Khác với các tập đoàn lớn có đủ tiềm lực tài chính để đầu tư bài bản cho an ninh mạng, các doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là những cửa hàng trực tuyến quy mô gia đình hầu như không có khả năng tự bảo vệ.
Trước thực trạng này, việc bắt tay với các cơ quan Nhà nước để triển khai các chương trình đào tạo được xem là giải pháp cốt lõi. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trang bị kỹ năng, ông khẳng định: “Đào tạo chính là xương sống”, nhất là khi làn sóng chuyển đổi số đang tăng tốc với 191.000 doanh nghiệp mới vừa gia nhập thị trường trực tuyến chỉ riêng trong năm 2025.
Sau cùng, trong một thế giới biến ảo không ngừng, nơi AI vừa là bệ phóng tăng trưởng vừa là nguồn cơn rủi ro mới, thông điệp từ các chuyên gia vô cùng đanh thép: SME không thể đơn độc “tự xoay xở” nếu muốn hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số một cách an toàn và bền vững.
Đăng Khoa - Lệ Thanh
