Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và ngày càng giữ vai trò nền tảng trong nền kinh tế số, an ninh mạng đang trở thành một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu. AI không chỉ mở ra cơ hội lớn cho đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa vận hành và nâng cao năng suất, mà đồng thời cũng tạo ra những bề mặt tấn công mới, khiến bài toán bảo mật trở nên phức tạp hơn.

Doanh nghiệp Việt đứng trước bài toán bảo mật mới

Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển nhanh chóng và từng bước trở thành hạ tầng số chiến lược của các quốc gia, kéo theo yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm an ninh, an toàn cho các hệ thống AI, cũng như việc ứng dụng AI trong hoạt động bảo vệ an ninh mạng.

Ông nhận định, AI không chỉ là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội mà còn đang làm thay đổi cách thức vận hành và quản trị của các tổ chức. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, AI đã và đang nghiên cứu, ứng dụng trong nhiều hoạt động như đánh giá, chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, tự động hóa quy trình và hỗ trợ khách hành, qua đó nâng cao hiệu quả và khả năng tiếp cận dịch vụ của khách hàng. 

Phó Thống đốc Ngân hàng cho biết, AI cũng đang làm thay đổi sâu sắc các nguy cơ, thách thức an ninh mạng toàn cầu. Việc các đối tượng tấn công khai thác AI để tự động hóa quy trình, mở rộng quy mô và tăng mức độ tinh vi của các chiến dịch tấn công đã khiến môi trường an ninh mạng trở nên phức tạp, đồng thời đặt ra thách thức lớn hơn đối với các phương thức phòng vệ truyền thống.

Ông khẳng định, bản thân các hệ thống AI cũng làm phát sinh thêm các thách thức đối với công tác quản trị và đảm bảo an ninh, an toàn. Một đặc điểm đáng chú ý của nhiều mô hình hiện nay là tính khó giải thích, khó kiểm chứng, khó truy vết đầy đủ. Đi kèm với đó là các rủi ro liên quan đến chất lượng dữ liệu huấn luyện đầu vào, sự thiên vị của mô hình do thông tin không chính xác, gây ra nguy cơ lộ lọt thông tin trong quá trình triển khai và vận hành.

Trong bối cảnh đó, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia là vô cùng quan trọng. Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia tổ chức hội thảo hôm nay với chủ đề về AI nhằm tạo ra không gian trao đổi, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến hợp tác trong lĩnh vực an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo, ông nhận định.

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chia sẻ tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhận định, AI hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược trong bảo đảm an ninh quốc gia.

Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, cùng với sự phát triển nhanh của AI, các mối đe dọa trên không gian mạng cũng đang thay đổi cả về bản chất lẫn phương thức. Nếu trước đây tội phạm mạng chủ yếu sử dụng công cụ và kỹ thuật truyền thống, thì nay với sự hỗ trợ của AI, các cuộc tấn công có thể được tự động hóa, mở rộng quy mô và gia tăng mức độ tinh vi chưa từng có.

Từ thực tiễn tại Việt Nam, nhiều hình thức tấn công và lừa đảo công nghệ cao đã hiện hữu rõ ràng, như tin nhắn giả mạo thương hiệu ngân hàng, ứng dụng giả mạo để chiếm đoạt tài sản, hay các cuộc gọi sử dụng công nghệ giả giọng nói, giả hình ảnh nhằm tạo lòng tin với nạn nhân. Các đối tượng thậm chí còn giả danh cơ quan chức năng, khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gây áp lực tâm lý, dẫn dụ chuyển tiền.

AI đang tái định hình nguy cơ trên không gian mạng

Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết các hình thức lừa đảo hiện nay ngày càng được cá nhân hóa, công nghệ deepfake trở nên khó nhận diện hơn, trong khi mã độc có thể tự thích nghi để né tránh hệ thống phòng thủ. Đáng chú ý, tội phạm mạng đang dịch chuyển từ mô hình hoạt động đơn lẻ sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp, có tính hệ thống và mang tính công nghiệp hóa.

Theo ông, trong bối cảnh đó, AI không còn chỉ là một công cụ hỗ trợ công nghệ, mà đang trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến không gian an ninh mạng và rộng hơn là an ninh quốc gia. Những vấn đề như bảo vệ chủ quyền dữ liệu, giảm phụ thuộc vào nền tảng công nghệ nước ngoài, cũng như bảo vệ chính các hệ thống AI trước nguy cơ bị tấn công đang trở thành thách thức lớn đối với các quốc gia.

“AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản chia sẻ tại hội thảo.

Tại hội thảo, đại diện Check Point Software Technologies cũng chia sẻ góc nhìn quốc tế về những rủi ro an ninh mạng trong quá trình chuyển đổi AI. Bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, cho rằng AI đang đồng thời tái định hình đổi mới kinh doanh và các rủi ro an ninh mạng mà doanh nghiệp phải đối mặt.

Bà Ruma Balasubramanian khuyến nghị các đơn vị, doanh nghiệp tại Việt Nam quan tâm đến phương pháp bảo mật AI tập trung vào hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI; đồng thời giới thiệu AI Defense Plane - nền tảng của Check Point giúp bảo mật toàn diện ứng dụng và hạ tầng AI, có khả năng phòng thủ đa lớp trước những rủi ro như tấn công chèn lệnh, rò rỉ dữ liệu hay hành vi độc hại từ AI Agents.

Quang cảnh hội thảo.

Thông qua hội thảo, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia kỳ vọng thúc đẩy sự hiểu biết chung về tác động của AI đối với an ninh mạng, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cộng đồng chuyên gia và doanh nghiệp trong chia sẻ kinh nghiệm, tri thức và giải pháp công nghệ.

Sự kiện cũng hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nguồn nhân lực an toàn thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI tại Việt Nam.

Thu Uyên