Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng, nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác quản lý nhà nước trong bối cảnh vi phạm trên không gian số ngày càng phức tạp.

Không gian mạng ngày càng trở thành môi trường quan trọng đối với các hoạt động kinh tế, xã hội, quản lý nhà nước cũng như đời sống của người dân.

Theo dự thảo, Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, đối tượng bị xử phạt, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo bao gồm nhiều nhóm vấn đề lớn như bảo vệ thông tin và nội dung thông tin trên không gian mạng; quản lý sản phẩm và dịch vụ công nghệ thông tin; bảo đảm an ninh mạng; bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với các hành vi vi phạm hành chính khác có liên quan đến lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân nhưng không được quy định tại Nghị định này, việc xử phạt sẽ được áp dụng theo các nghị định khác của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan.

Phát tán tin bịa đặt, xúc phạm người khác trên mạng có thể bị phát đến 20 triệu đồng

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo nằm tại Điều 8, khi Bộ Công an đề xuất mức phạt cụ thể đối với hành vi làm ra và phát tán thông tin trên không gian mạng có nội dung sai sự thật, xúc phạm, làm nhục, vu khống, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng được đề xuất áp dụng đối với một trong các hành vi sau:

Thứ nhất, phát tán thông tin có nội dung bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác;

Thứ hai, phát tán thông tin ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân;

Thứ ba, mạo danh cá nhân, tổ chức gây ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.

Có thể thấy, dự thảo đang nhắm trực diện vào tình trạng chia sẻ, lan truyền thông tin sai sự thật, thông tin bôi nhọ, vu khống, xúc phạm người khác trên mạng xã hội và các nền tảng số đây là vấn đề gây nhiều hệ lụy trong thời gian qua.

Không dừng ở hành vi phát tán, dự thảo còn đề xuất xử phạt nặng hơn đối với hành vi trực tiếp tạo ra nội dung vi phạm. Theo đó, mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng sẽ áp dụng đối với các hành vi: Làm ra thông tin có nội dung bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác; Làm ra thông tin ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Việc tách bạch mức xử phạt giữa hành vi “làm ra” và hành vi “phát tán” cho thấy định hướng xử lý theo mức độ nguy hiểm của từng hành vi. Người tạo ra nội dung sai phạm bị đề xuất mức phạt cao hơn người chỉ tham gia lan truyền, chia sẻ.

Đối với hành vi giả mạo trang thông tin điện tử, mạng xã hội của cơ quan, tổ chức, cá nhân, dự thảo nêu rõ sẽ xử lý theo quy định tại điểm d khoản 3 Điều 99 Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.

Lập trang, nhóm, kênh để đăng tin sai sự thật có thể bị phạt tới 50 triệu đồng

Một điểm rất đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất mức phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với hành vi thiết lập các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc trang cộng đồng, kênh nội dung, nhóm cộng đồng để đăng tải, hướng dẫn thực hiện việc làm ra, đăng tải thông tin có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm, làm nhục, vu khống, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đây là mức xử phạt cao nhất được nêu trong nhóm hành vi tại Điều 8, thể hiện quan điểm siết chặt đối với các hành vi có tổ chức, có chủ đích và có khả năng tạo ảnh hưởng rộng trên không gian mạng.

Ngoài ra, dự thảo còn đưa ra nhiều hình thức xử phạt bổ sung. Trong đó, đối với hành vi quy định tại khoản 3 Điều 8, cơ quan chức năng có thể tước quyền sử dụng Giấy phép hoạt động của trang thông tin điện tử, Giấy phép thiết lập mạng xã hội, Giấy phép kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng từ 1 tháng đến 3 tháng.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất tịch thu tang vật, phương tiện, tài khoản số đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1, khoản 2, khoản 3 Điều 8. Với doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 8, còn có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1 tháng đến 3 tháng.

Song song với chế tài xử phạt, dự thảo cũng đưa ra hàng loạt biện pháp khắc phục hậu quả nhằm xử lý trực tiếp nội dung vi phạm và hạn chế thiệt hại phát sinh.

Cụ thể, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc gỡ bỏ, xóa thông tin trên không gian mạng có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm, làm nhục, vu khống, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; Thu hồi hoặc hoàn trả tên miền do thực hiện hành vi vi phạm; Công khai xin lỗi trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc trên chính phương tiện đã đăng tải nội dung vi phạm; Cải chính thông tin sai sự thật đã đăng tải trên không gian mạng.

Có thể thấy, dự thảo Nghị định lần này buộc người vi phạm phải khắc phục hậu quả, trả lại sự thật thông tin, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp cho tổ chức, cá nhân bị xâm hại.

Trong bối cảnh không gian mạng đang trở thành môi trường sống thứ hai của xã hội số, việc hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng được xem là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là công cụ pháp lý để xử lý vi phạm, mà còn là cơ sở để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, siết trách nhiệm của người dùng, tổ chức, doanh nghiệp trên môi trường số.

Dự thảo do Bộ Công an chủ trì xây dựng nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh các hành vi phát tán tin giả, bịa đặt, mạo danh, xúc phạm danh dự, nhân phẩm và xâm phạm quyền riêng tư trên không gian mạng đang diễn ra ngày càng phổ biến, gây tác động tiêu cực tới trật tự xã hội, an ninh mạng và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Nếu được ban hành, Nghị định sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ người dân trên không gian mạng, đồng thời góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, có trách nhiệm hơn.

Thu Uyên