Ảnh minh họa. Fingramota

Mở rộng vai trò của hệ thống Chống lừa đảo

Theo tờ Kommersant, Chính phủ Nga đang xem xét mở rộng phạm vi sử dụng Hệ thống thông tin nhà nước “Antifraud” cho toàn bộ các chủ thể trên thị trường. Dự án mới hướng tới việc hình thành một “kho dữ liệu chung” về tội phạm lừa đảo, cho phép các tổ chức và cơ quan quản lý trao đổi, chia sẽ thông tin theo thời gian thực.

Nếu được triển khai, các tổ chức như ngân hàng, nhà mạng di động, đơn vị trung gian thanh toán sẽ có thể chia sẻ nhanh dữ liệu về tài khoản, số điện thoại, website hoặc những ứng dụng có dấu hiệu gian lận, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong xử lý những vụ việc về an ninh mạng.

Đại diện Văn phòng Phó Thủ tướng phụ trách chuyển đổi số Dmitry Grigorenko cho biết, mục tiêu của nền tảng là giúp các bên liên quan cảnh báo cho nhau kịp thời về những thủ đoạn, mô hình lừa đảo mới phát sinh, nhằm kịp thời ngăn chặn, giảm thiểu thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.

Chia sẻ dữ liệu tập trung được đánh giá hiệu quả hơn

Chính phủ Nga nhận định, việc thực hiện chiến lược an ninh mạng cục bộ trong hệ thống riêng lẻ của từng tổ chức doanh nghiệp là không đủ để đối phó với tội phạm mạng ngày càng tinh vi. Chỉ khi có cơ chế trao đổi dữ liệu mở, tập trung và thống nhất, công tác phòng chống lừa đảo mới đạt hiệu quả thực chất.

Lãnh đạo của các ngành, các tổ chức và doanh nghiệp cũng cho rằng, chia sẻ thông tin và xây dựng các dịch vụ liên kết giữa ngân hàng, nhà mạng viễn thông và các nền tảng thương mại điện tử là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay.

“Ví dụ, nếu một ngân hàng phát hiện tài khoản lừa đảo, còn nhà mạng xác định được số điện thoại đáng ngờ, thông tin này sẽ ngay lập tức được chia sẻ cho toàn bộ hệ thống. Nhờ đó, các bên có thể đồng thời chặn số điện thoại, website, ứng dụng hoặc tài khoản ngân hàng liên quan. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải xây dựng các quy tắc, tiêu chuẩn và cơ chế trao đổi dữ liệu thống nhất để hành động đồng bộ, thay vì mỗi bên xử lý riêng lẻ”, đại diện Văn phòng Phó Thủ tướng Grigorenko nhấn mạnh.

Theo kế hoạch, ngân hàng, tổ chức thanh toán, nhà mạng di động và các doanh nghiệp trong hệ sinh thái số sẽ là lực lượng nòng cốt tham gia hình thành kho dữ liệu chung về các thực thể và giao dịch đáng ngờ.

Hàng loạt biện pháp mới phòng chống lừa đảo

Nga đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý chống gian lận số. Luật phòng chống lừa đảo qua điện thoại, bao gồm 30 biện pháp, đã được Duma Quốc gia (Hạ viện Nga) thông qua ngày 25/3/2025.

Trước đó, tháng 8/2025, CNews đưa tin Bộ Phát triển Kỹ thuật số Nga đã chuẩn bị gói biện pháp thứ hai nhằm tăng cường phối hợp giữa ngân hàng và nhà mạng thông qua hệ thống Antifraud. Dự luật này dự kiến được trình Ủy ban Chính phủ về hoạt động lập pháp vào tháng 12/2025 trước khi đưa ra Duma xem xét.

Gói biện pháp thứ hai: Siết chặt kiểm soát từ viễn thông, định danh số đến hạ tầng Internet

Gói biện pháp chống lừa đảo thứ hai của Nga không chỉ dừng ở các quy định hành chính, mà tập trung xử lý những lỗ hổng an ninh mạng mà tội phạm số thường lợi dụng, từ viễn thông, tài khoản định danh đến hệ thống website.

Trước hết, việc bắt buộc đánh dấu các cuộc gọi quốc tế nhằm chấm dứt tình trạng giả mạo số nội địa, thủ đoạn phổ biến giúp kẻ gian tạo lòng tin với nạn nhân nhằm ngăn chặn các vụ lừa đảo xuyên biên giới, khó truy vết tội phạm.

Đồng thời, cơ quan chức năng Nga đề xuất triển khai SIM dành riêng cho trẻ em, với phạm vi sử dụng và chức năng được kiểm soát chặt chẽ. Biện pháp này nhằm ngăn chặn việc lạm dụng SIM đứng tên trẻ vị thành niên để đăng ký tài khoản ảo, thực hiện cuộc gọi lừa đảo hoặc che giấu danh tính thực sự của đối tượng phạm tội.

Một nội dung trọng tâm khác là siết chặt quy trình khôi phục tài khoản trên cổng dịch vụ công Gosuslugi – nền tảng đóng vai trò trung tâm trong hệ thống định danh số quốc gia của Nga. Thay vì chỉ dựa vào SMS hoặc thông tin cá nhân dễ bị đánh cắp, quy trình mới hướng tới xác thực đa lớp, liên kết với ngân hàng, dữ liệu định danh số hoặc các trung tâm xác minh được cấp phép nhằm thiểu giảm nguy cơ chiếm đoạt tài khoản dịch vụ công để trục lợi.

Trong lĩnh vực tài chính, Nga cũng dự kiến giới hạn số lượng thẻ ngân hàng mỗi cá nhân, nhằm thu hẹp “đất sống” của hiện tượng thẻ rác, tài khoản trung gian, công cụ không thể thiếu trong các đường dây lừa đảo và rửa tiền.

Ở tầng hạ tầng số, việc chuyển sang sử dụng email nội địa của Nga để xác thực trên các website thuộc phân khúc internet Nga được xem là biện pháp tăng khả năng kiểm soát, truy vết và thực thi pháp luật.

Đáng chú ý, cơ quan tư pháp Nga còn đề xuất cho phép phong tỏa website ngoài tố tụng trong các trường hợp cần thiết, nhằm rút ngắn tối đa thời gian phản ứng trước các website lừa đảo, giả mạo hoặc phát tán mã độc. Cơ chế này cho phép cơ quan chức năng phối hợp với nhà mạng chặn truy cập ngay khi phát hiện rủi ro, thay vì chờ quy trình xét xử kéo dài.

Nhìn tổng thể, gói biện pháp thứ hai cho thấy Nga đang chuyển sang mô hình phòng chống lừa đảo chủ động, kết hợp quản lý viễn thông, định danh số và kiểm soát hạ tầng internet, thay vì chỉ xử lý hậu quả sau khi sự cố đã xảy ra.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, các biện pháp thuộc gói thứ nhất (như người dùng tự cấm vay tín dụng, cấm đăng ký SIM mới, ngăn chặn cuộc gọi từ số giả mạo…) đã mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp giảm 8,5% số vụ tội phạm số được ghi nhận trong 10 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024.

Thiệt hại từ các vụ lừa đảo trực tuyến vẫn ở mức rất lớn

Dữ liệu của Bộ Nội vụ Nga cho thấy, trong năm 2024, nước này ghi nhận 380.300 vụ tội phạm mạng liên quan đến các điều khoản lừa đảo trong Bộ luật Hình sự. Số nạn nhân lên tới 344.400 người, với tổng thiệt hại vật chất khoảng 188,7 tỷ ruble. Trung bình, mỗi nạn nhân chịu thiệt hại khoảng 550.000 ruble.

Việc xây dựng hồ dữ liệu tập trung về lừa đảo được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột mới trong chiến lược phòng chống tội phạm số của Nga, trong bối cảnh cùng với sự phát triển của AI các hình thức gian lận ngày càng tinh vi, khó nhận biết hơn, quy mô rộng hơn với sự tham gia ngày càng tăng của các tội phạm nước ngoài.

An Lâm (Theo Cnews)