Thanh toán trực tuyến và cho vay xuyên biên giới trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong kinh doanh và tiêu dùng hiện đạ

Xu hướng tất yếu

Hiện nay, giao dịch trực tuyến qua ngân hàng ngày càng phổ biến, đồng nghĩa thông tin cá nhân, số tài khoản và giao dịch của khách hàng đều được lưu trữ trên môi trường mạng.

Ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, chia sẻ: trước đây thẻ thanh toán quốc tế là phương tiện giao dịch toàn cầu. Nhưng hiện nay, xu hướng chuyển sang thanh toán bằng tài khoản thông qua mã QR ngày càng phổ biến. Khách quốc tế đến Việt Nam trước thường chỉ dùng thẻ ở khách sạn 5 sao hay trung tâm thương mại lớn, nay có thể thanh toán ngay trên vỉa hè, đường phố cho những món hàng nhỏ như ổ bánh mì, ly cà phê ven đường. Đây cũng là xu hướng phổ biến ở nhiều quốc gia.

Dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), với vai trò là đơn vị thanh toán quốc gia và là "cửa ngõ" kết nối với các tổ chức thanh toán quốc tế để xây dựng các kênh thanh toán xuyên biên giới, NAPAS luôn nỗ lực tăng cường kết nối để có thể cung cấp mọi dịch vụ thanh toán cho người dùng thông qua kết nối với các ngân hàng, các trung gian thanh toán trong nước. Người dân có thể dùng các mobile banking app của các ngân hàng Việt Nam để chi tiêu, thanh toán tại các quốc gia có kết nối song biên.

Vừa qua NHNN cũng đã triển khai chủ trương thanh toán QR xuyên biên giới. Người Việt Nam đi Thái Lan có thể thanh toán bằng QR như trong nước, với tỷ giá cạnh tranh; từ tháng 9/2025, một số đơn vị tại Trung Quốc cũng bắt đầu chấp nhận thanh toán QR. Đến năm 2026, NHNN dự kiến hoàn tất các dự án thanh toán song phương với Ấn Độ, Malaysia, Singapore...

Đối với hình thức cho vay trực tuyến, đây được xem là chỉ tiêu quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số ngân hàng, giúp khách hàng tiếp cận vốn dễ dàng hơn. NHNN đã ban hành Thông tư 06/2023 sửa đổi Thông tư 39/2016 cùng Nghị định 94/2025, lần đầu tiên cho phép thử nghiệm có kiểm soát mô hình cho vay ngang hàng (P2P lending). Hình thức này giúp cá nhân và doanh nghiệp rút ngắn thời gian, giảm thủ tục giấy tờ và công sức di chuyển. Tuy nhiên, trong bối cảnh này, bảo đảm an toàn dữ liệu trở thành yêu cầu cốt lõi.

Đầu tư hạ tầng bảo mật

Sự cố tấn công mạng tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Việt Nam (CIC) gần đây đã làm nhiều người lo ngại. Vụ việc đặt ra câu hỏi lớn về an toàn dữ liệu cá nhân và hậu quả khó lường khi thông tin nhạy cảm rơi vào tay kẻ xấu.

Anh Hoàng Phương (phường Dịch Vọng, Hà Nội) kể trước vụ CIC, tài khoản tín dụng của anh bị kẻ gian dùng mật mã mua điện thoại tại một cửa hàng viễn thông ở Vũng Tàu. "Tôi rất bất ngờ vì thẻ vẫn trong ví, nhưng không hiểu sao kẻ gian có thể dùng để thanh toán. Việc này cho thấy câu hỏi lớn về bảo mật thông tin khách hàng ngân hàng, nhất là sau vụ CIC," anh bày tỏ.

Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Nghiên cứu, Tư vấn, Phát triển Công nghệ và Hợp tác Quốc tế thuộc Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, nhiều lần cảnh báo số vụ tấn công mạng liên quan thanh toán trực tuyến và quốc tế tăng cao. Hàng trăm triệu người dùng trên thế giới đã trở thành nạn nhân bị đánh cắp dữ liệu cá nhân, gây thiệt hại tài chính hàng tỷ USD, giảm niềm tin người tiêu dùng và ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh kinh tế toàn cầu. Nguyên nhân chính là lỗi kỹ thuật, chậm vá bảo mật và thiếu giám sát giao dịch.

Ông Sơn khuyến nghị các ngân hàng và doanh nghiệp cần đầu tư vào hạ tầng bảo mật, thường xuyên kiểm tra, vá lỗi phần mềm; áp dụng xác thực đa yếu tố; xây dựng hệ thống giám sát giao dịch bất thường trên nền tảng AI; đồng thời nâng cao nhận thức an ninh mạng cho nhân viên, đặc biệt là quản lý dữ liệu khi nhân viên nghỉ việc.

Người dân cần thận trọng khi nhận email, tin nhắn lạ, tránh dùng wifi công cộng khi giao dịch tài chính và ưu tiên sử dụng thẻ ảo hoặc ví điện tử có giới hạn.

Về mặt pháp lý, ông Sơn cho rằng cần đẩy nhanh xây dựng khung pháp lý chặt chẽ về bảo vệ dữ liệu cá nhân và tăng cường hợp tác quốc tế chia sẻ thông tin tình báo mạng để xử lý các sự cố an ninh mạng hiệu quả hơn.

Khôi Nguyên