Hôm 27/4, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc đưa ra tuyên bố ngắn gọn, yêu cầu Meta và Manus hủy bỏ thỏa thuận mua lại sau một cuộc điều tra do Bắc Kinh khởi xướng hồi đầu năm nay.

Đây là một trong những động thái cứng rắn nhất của Bắc Kinh đối với hoạt động thâu tóm công nghệ xuyên biên giới thời gian gần đây. Quyết định được đưa ra bởi Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC), cơ quan phụ trách giám sát các thương vụ có yếu tố ảnh hưởng đến lợi ích chiến lược quốc gia. 

Theo Reuters, phía Trung Quốc yêu cầu các bên phải hoàn tác toàn bộ giao dịch trong vài tuần, bao gồm việc tách các tài sản công nghệ, dữ liệu và hoạt động đã được sáp nhập sau khi Meta công bố mua Manus vào cuối năm 2025. Nếu quá trình này không hoàn tất đúng hạn, các bên liên quan có thể đối mặt với các biện pháp xử lý tiếp theo. 

Manus là startup AI nổi lên mạnh mẽ trong năm 2025 nhờ phát triển dòng "AI agent" - hệ thống có khả năng tự thực hiện nhiều công việc phức tạp như viết báo cáo, lập kế hoạch, tạo slide thuyết trình hay hỗ trợ xử lý tác vụ doanh nghiệp. Đây được xem là một trong những hướng đi mới của ngành AI, khi công nghệ không chỉ trả lời câu hỏi mà còn có thể hành động thay con người. 

Dù đăng ký hoạt động tại Singapore, Manus vẫn bị phía Trung Quốc xem là doanh nghiệp có gốc Trung Quốc do đội ngũ sáng lập, nhân sự kỹ thuật và phần lớn năng lực nghiên cứu phát triển xuất phát từ nước này. Reuters cho biết đây là cơ sở quan trọng để Bắc Kinh áp dụng cơ chế rà soát an ninh đầu tư đối với thương vụ. 

Manus, một công ty khởi nghiệp AI có nguồn gốc từ Trung Quốc trước khi chuyển đến Singapore, đã phát triển các tác nhân AI đa năng và ra mắt sản phẩm đầu tiên vào tháng 3 năm ngoái. (Nguồn: Internet)

Lo ngại thất thoát công nghệ và dữ liệu chiến lược

Giới phân tích nhận định nguyên nhân lớn nhất khiến thương vụ bị chặn nằm ở lo ngại chuyển giao công nghệ AI lõi sang doanh nghiệp Mỹ. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, AI hiện được coi là lĩnh vực chiến lược tương tự bán dẫn, điện toán lượng tử hay an ninh mạng.

NDRC không công bố chi tiết, song nhiều nguồn tin cho rằng các thuật toán tự động hóa, dữ liệu huấn luyện và năng lực nhân sự của Manus là yếu tố khiến cơ quan quản lý không chấp thuận. Việc Meta sở hữu một startup AI tăng trưởng nhanh có nguồn gốc Trung Quốc được nhìn nhận là vấn đề nhạy cảm. 

Đối với Meta, thất bại này là đòn giáng đáng kể vào tham vọng mở rộng mảng AI. Công ty của Mark Zuckerberg đang đầu tư mạnh vào trợ lý ảo, mô hình ngôn ngữ lớn và hệ sinh thái AI phục vụ mạng xã hội. Manus được kỳ vọng sẽ bổ sung năng lực AI agent để Meta cạnh tranh trực tiếp với OpenAI, Google và các đối thủ mới nổi khác. 

Về dài hạn, sự kiện Meta - Manus cho thấy thị trường công nghệ toàn cầu đang bước vào giai đoạn phân tách rõ rệt. Các thương vụ mua bán giờ đây không chỉ dựa trên giá trị tài chính, mà còn chịu tác động lớn từ địa chính trị, chủ quyền dữ liệu và chiến lược quốc gia.

Nói cách khác, trong kỷ nguyên AI, một startup nhỏ cũng có thể trở thành tâm điểm cạnh tranh giữa các cường quốc công nghệ.

Thuý Hằng