Bức phù điêu trước Bảo tàng Kế hoạch phản gián CM12.

Một ngày cuối tháng 3/2026, từ trung tâm tỉnh Cà Mau, chúng tôi vượt quãng đường 50km về Di tích lịch sử Hòn Đá Bạc, nơi có Nhà trưng bày chiến thắng Kế hoạch phản gián CM12, một chiến công đi vào lịch sử của lực lượng An ninh nhân dân. Chính tại nơi này, năm 1981, lực lượng An ninh đã bắt đầu kế hoạch phản gián CM12 và kéo dài suốt 7 năm trời (từ 1981-1988), trở thành một chiến công kinh điển của lực lượng Công an nhân dân trong việc đấu tranh với các thế lực phản động lưu vong. Hơn 40 năm đã qua, nhưng những chiến công ấy vẫn đang hiện rõ qua những hiện vật được trưng bày ở đây và đặc biệt là nhờ có những cán bộ làm công tác bảo quản và hướng dẫn khách thăm quan. Vì thế, khi bước vào không gian này, chúng tôi có cảm giác thời gian như ngừng trôi, và như được sống lại những ngày đấu tranh chuyên án của hơn 40 năm trước qua giọng kể của những người đang thắp lửa truyền thống bằng việc chăm sóc các hiện vật tại Nhà trưng bày.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đại biểu tham quan hình ảnh trưng bày trực quan tại Khu di tích dịp Lễ kỷ niệm 38 năm thắng lợi Kế hoạch phản gián CM12 (ngày 11/8/2022) thời điểm đó đồng chí giữ chức Bộ trưởng Bộ Công an.

1. Đưa chúng tôi đi một vòng thăm quan các hiện vật trong Nhà trưng bày, Thiếu tá Lý Phương Lam, cán bộ Tổ Quản lý Khu di tích Hòn Đá Bạc, Phòng Công tác chính trị Công an tỉnh Cà Mau, cho biết: Công an tỉnh Cà Mau được Bộ Công an giao trực tiếp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống của Khu di tích.

Hiện Ban Quản lý chỉ có 7 cán bộ chiến sĩ và nhân viên hợp đồng, gồm: Trung tá Phạm Việt Trung, Trưởng ban; hai Phó Trưởng ban là Trung tá Phan Văn Huynh và Trung tá Lê Văn Hiền; hai cán bộ là Thiếu tá Lý Phương Lam, Thiếu tá Huỳnh Thị Kiều Diễm; hai nhân viên hợp đồng là Trần Tuấn Kiệt và Nguyễn Thị Thủy.

Bảy con người, mỗi người một nhiệm vụ, nhưng họ gặp nhau ở sự tận tụy, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và niềm tự hào khi được phục vụ tại một địa danh lịch sử đặc biệt của lực lượng Công an nhân dân.

Trong câu chuyện với chúng tôi, anh chị em bảo rằng họ đến với công việc này hoàn toàn bất ngờ bởi khi vào ngành không ai nghĩ sẽ có ngày mình lại trở thành nhân viên bảo tàng. Ngày 25/4/2011, Tổ Quản lý Khu di tích Hòn Đá Bạc được thành lập thuộc Phòng Công tác chính trị. Ngày 4/4/2013, Ban Quản lý Di tích lịch sử Hòn Đá Bạc chính thức được thành lập. Thời gian đầu về công tác tại Ban Quản lý Di tích lịch sử Hòn Đá Bạc, ngoài những khó khăn về điều kiện sinh hoạt, đi lại khi điểm làm việc mới cách nhà riêng đến hơn 100km, phải xa gia đình để thực hiện nhiệm vụ, thì khó khăn nhất của anh chị em là đều chưa có kinh nghiệm với công việc này.

 Vậy là tất cả phải vừa làm vừa cùng nhau học qua sách vở, tài liệu về nghiệp vụ bảo tồn, bảo tàng; nhất là việc quản lý và lưu trữ hiện vật. Ở nơi sát biển này, đến từng cơn gió cũng có hơi mặn mòi của biển, với khách du lịch thì rất thích thứ gió mát rượi mang hương vị của biển, nhưng với những cán bộ làm công tác quản lý hiện vật thì để đối phó với không khí và thứ gió đậm vị biển này thật vất vả bởi đó là thứ làm hỏng hiện vật nhanh nhất.

Từ thực tế này, Trung tá Phạm Việt Trung cùng hai Phó ban luôn đau đáu với câu hỏi phải tìm cách bảo quản tốt nhất các hiện vật, bởi đó là minh chứng sống động nhất về chiến công của các thế hệ cha anh. Anh tự mày mò nghiên cứu, dần nắm chắc nhiệm vụ, tìm ra phương pháp hiệu quả để thực hiện tốt các yêu cầu công tác; đề xuất với Ban Chỉ huy đơn vị, Ban Giám đốc Công an tỉnh về cách làm hay, phương pháp mới nhằm thực hiện nhiệm vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Quốc gia Hòn Đá Bạc hiệu quả, góp phần tuyên truyền, tôn vinh giá trị lịch sử quý báu của Kế hoạch phản gián CM12. Đồng chí Trưởng ban cũng thường xuyên quan tâm, tranh thủ tham mưu, đề xuất, khai thác có hiệu quả các nguồn vốn ngân sách đầu tư để củng cố doanh trại, duy tu, sửa chữa các hạng mục, công trình trong khu vực quản lý, bảo vệ để xây dựng Khu di tích Hòn Đá Bạc ngày càng khang khang, sạch đẹp, xứng đáng với vị thế là Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Tập thể Cán bộ chiến sĩ Ban Quản lý Di tích lịch sử Hòn Đá Bạc

2. Cùng với việc bảo quản, lưu giữ hiện vật đảm bảo chất lượng tốt nhất, anh chị em ở đây hàng ngày còn có nhiệm vụ đón tiếp, hướng dẫn, phục vụ tận tình, chu đáo các đoàn công tác trong và ngoài lực lượng Công an đến dâng hoa, dâng hương Nhà Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, thăm và làm việc tại Khu di tích với tinh thần trách nhiệm, thái độ, lễ tiết tác phong chuẩn mực được các đồng chí lãnh đạo, các đoàn khách ghi nhận, đánh giá cao.

Giới thiệu chiến công Kế hoạch phản gián CM12 cho các đồng chí “Chiến sỹ nhí” trong hoạt động chương trình “Học làm chiến sỹ Công an năm 2023.

Để anh chị em yên tâm công tác trong điều kiện ở xa đơn vị, điều kiện sinh hoạt khó khăn nhiều mặt, Trung tá Phạm Việt Trung đã nắm bắt tâm tư, tình cảm, nguyện vọng, khả năng, sở trường từng đồng chí cấp dưới từ đó phân công, giao việc, nhờ vậy đã phát huy được năng lực công tác của từng cán bộ, chiến sỹ, tạo mọi điều kiện cho anh em học tập, công tác, phát triển để hoàn thành tốt các yêu cầu nhiệm vụ.

Ngoài công tác chuyên môn, Ban Quản lý còn tích cực phối hợp với các lực lượng đóng quân trên địa bàn như: Công an xã, Bộ đội Biên phòng, Kiểm lâm và chính quyền địa phương thực hiện tốt việc tuần tra kiểm soát đảm bảo an ninh trật tự trong Khu di tích, khu vực ven biển, bảo vệ rừng và tích cực đóng góp, thực hiện các chương trình an sinh xã hội; tích cực, hăng hái tham gia các hoạt động phong trào với chính quyền, nhân dân địa phương…

Giữ gìn một di tích lịch sử không chỉ là bảo vệ công trình, hiện vật hay cảnh quan. Đó còn là giữ gìn ký ức, niềm tự hào và trách nhiệm với các thế hệ đi trước. Ở Hòn Đá Bạc, công việc ấy đang được thực hiện bền bỉ bởi một tập thể nhỏ nhưng đầy trách nhiệm -  những người âm thầm giữ hồn cho di tích lịch sử quốc gia.

Thanh Hường - Thu Uyên

Thanh Hiếu - Khánh Linh