Ngày 24/4 vừa qua tại Hà Nội, lễ trao giải Cuộc thi “Học sinh với An ninh mạng 2026” đã chính thức khép lại, để lại những dấu ấn đậm nét về quy mô và sức lan tỏa. Tiếp nối hành trình từ “Học sinh với An toàn thông tin”, cuộc thi do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức đã thu hút con số kỷ lục: 1,1 triệu học sinh đến từ 6.840 trường trung học cơ sở trên toàn quốc.

Khác với các kỳ thi học thuật truyền thống, đây là sân chơi rèn luyện tư duy thực tế với cấu trúc 24 câu hỏi trắc nghiệm gói gọn trong 30 phút, xoay quanh 8 chủ đề cốt lõi: từ giáo dục đạo đức, pháp luật trên mạng đến nhận diện lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng mạng xã hội lành mạnh. 101 gương mặt xuất sắc nhất được vinh danh không chỉ là những cá nhân giỏi kiến thức, mà chính là những “Hiệp sĩ số” tiên phong, sẵn sàng bảo vệ mình và cộng đồng trên không gian mạng.

Lễ trao giải “Học sinh với An ninh mạng 2026” khép lại với dấu ấn về quy mô và sự lan tỏa mạnh mẽ trên toàn quốc.

Những “vườn ươm” tài năng an ninh mạng trên thế giới

Trên bản đồ công nghệ thế giới, các quốc gia phát triển từ lâu đã coi các cuộc thi an ninh mạng là môi trường đào tạo thực tiễn quan trọng nhất. 

Nhắc đến đấu trường an ninh mạng dành cho giới trẻ, không thể không nhắc tới CyberPatriot - cuộc thi phòng thủ mạng quy mô nhất thế giới hiện nay. Điểm khác biệt làm nên danh tiếng của CyberPatriot chính là cấu trúc đội ngũ cực kỳ bài bản, mô phỏng sự vận hành của các đơn vị chuyên trách trong thực tế với đầy đủ các vai trò: từ Huấn luyện viên, Cố vấn kỹ thuật cho đến Trợ lý hỗ trợ. Tại đây, thí sinh phải trực tiếp đối mặt với áp lực thời gian để khắc phục các lỗ hổng bảo mật trên hệ điều hành ảo (Windows, Linux) và vượt qua những thử thách mạng Cisco hóc búa. 

Nếu CyberPatriot chú trọng vào tinh thần đồng đội và kỹ thuật phòng thủ chuyên sâu, “Học sinh với An ninh mạng 2026” lại chọn hướng đi phổ cập, tập trung vào việc nâng cao nhận thức diện rộng cho toàn bộ học sinh lứa tuổi thiếu niên - bước đệm quan trọng trước khi tiến tới các kỹ năng chuyên môn phức tạp.

Trái ngược với định hướng thuần phòng thủ, picoCTF đến từ Đại học Carnegie Mellon (Hoa Kỳ) lại chọn một hướng tiếp cận độc đáo: giáo dục thông qua “hacking”. Đây là sân chơi hacking lớn nhất dành cho học sinh từ 13 tuổi, nơi các em được hóa thân thành những nhà thám hiểm kỹ thuật số, học cách bẻ khóa, giải mã và thực hiện kỹ thuật ngược để tìm ra những “lá cờ” (flags) ẩn giấu. Triết lý của picoCTF là giúp học sinh hiểu rõ bản chất của các cuộc tấn công thông qua trải nghiệm thực chiến pháp lý, từ đó xây dựng tư duy phản biện và bảo mật vững chắc từ gốc rễ. 

Cách tiếp cận chủ động này có nét tương đồng với mục tiêu của “Học sinh với An ninh mạng 2026”, khi cả hai đều nỗ lực giúp các em học sinh không chỉ hiểu về lý thuyết mà còn có khả năng nhận diện sớm các nguy cơ trong môi trường số.

Học sinh tham gia làm bài tại điểm cầu Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an (Hà Nội).

Tại Châu Âu, European Cybersecurity Challenge (ECSC) không đơn thuần là một cuộc thi, mà được xem là cái nôi trong chiến lược giải quyết tình trạng thiếu hụt chuyên gia bảo mật của Liên minh Châu Âu (EU). ECSC gây ấn tượng khi không chỉ thi đấu kỹ thuật đơn thuần mà còn lồng ghép các giá trị về dân chủ, sự minh bạch và tính nhân văn. Đặc biệt, ECSC đặt mục tiêu thu hút phái nữ tham gia vào lĩnh vực an ninh mạng để cân bằng lực lượng lao động.

Tầm nhìn này cũng đang được Việt Nam thực hiện thông qua việc Hiệp hội An ninh mạng quốc gia khuyến khích mọi học sinh trên toàn quốc, không phân biệt vùng miền hay giới tính, cùng tham gia sân chơi “Học sinh với An ninh mạng 2026”, từ đó góp phần xóa bỏ rào cản, tạo cơ hội bình đẳng để mọi mầm non công nghệ đều có thể trở thành “Hiệp sĩ số” bản lĩnh.

Gần gũi hơn trong khu vực, Singapore tự hào với Cyberthon - cuộc thi nổi bật nhờ sự gắn kết chặt chẽ giữa học sinh, nhà trường và các cơ quan tình báo chiến lược. Điểm sáng mới lạ của Cyberthon chính là bảng đấu dành riêng cho giáo viên (Staff Fun Team) được triển khai những năm gần đây. Điều này tạo điều kiện để thầy cô cùng tham gia học hỏi, thấu hiểu sâu sắc thế giới an ninh mạng mà học sinh đang đối mặt, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho công tác giảng dạy và định hướng nghề nghiệp. 

Đây là một mô hình truyền cảm hứng mạnh mẽ, khẳng định rằng việc xây dựng một môi trường mạng an toàn không chỉ là nhiệm vụ của học sinh, mà cần sự đồng hành, thấu hiểu của cả một hệ sinh thái giáo dục hiện đại.

Việt Nam và khát vọng xây dựng “Thế hệ Hiệp sĩ số”

So sánh với các đấu trường quốc tế, cuộc thi “Học sinh với An ninh mạng 2026” của Việt Nam sở hữu những nét độc đáo riêng biệt. Trong khi các cuộc thi như CyberPatriot hay picoCTF tập trung sâu vào kỹ thuật , cuộc thi tại Việt Nam lại chú trọng vào việc xây dựng “hệ miễn dịch số”.

Việc tiếp cận học sinh ngay từ bậc Trung học cơ sở - độ tuổi bắt đầu sử dụng Internet mạnh mẽ nhất là bước đi chiến lược của BTC. Bằng cách trang bị kiến thức về luật pháp, đạo đức mạng và cảnh giác trước các nội dung độc hại, cuộc thi không chỉ tạo ra những chuyên gia công nghệ tương lai, mà quan trọng hơn, tạo ra những công dân số có trách nhiệm.

Với 1,1 triệu thí sinh tham gia, Việt Nam đang chứng minh rằng chúng ta có một thế hệ trẻ năng động, ham học hỏi và ý thức rõ về an toàn thông tin. Sự thành công của mùa giải 2026 chính là nền tảng vững chắc để các em tự tin bước vào kỷ nguyên mới, trở thành những “Hiệp sĩ số” bản lĩnh, đưa hình ảnh một Việt Nam an toàn và phát triển ra toàn cầu.

Những gương mặt quán quân của cuộc thi an ninh mạng học sinh lớn nhất cả nước năm 2026.

Cảm ơn các đơn vị Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), Save the Children, ChildFund Việt Nam, World Vision International Việt Nam, Plan International Việt Nam, Câu lạc bộ Bảo vệ trẻ em Việt Nam trên không gian mạng (VCSC), Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam (VACR), VNPT, Verichains và Cánh Diều Việt Nam đã đồng hành cùng cuộc thi để góp phần kiến tạo nên “lá chắn tri thức” vững chắc cho thế hệ trẻ trên không gian số.

Lệ Thanh