Hoàn thiện thể chế, phân công rõ trách nhiệm: Trụ cột để Luật đi vào thực chất

Theo Quyết định 437/QĐ-TTg, mục tiêu xuyên suốt của Kế hoạch là xác định cụ thể nội dung công việc, tiến độ, thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan trong triển khai thi hành Luật An ninh mạng. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mang tính “quản trị tổng thể” không chỉ dừng ở việc phổ biến pháp luật, mà bao gồm toàn bộ chu trình từ xây dựng thể chế, đào tạo, giám sát đến tổ chức thực thi.

Ảnh minh họa.

Kế hoạch đưa ra 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó Bộ Công an được xác định là cơ quan chủ trì, đóng vai trò “nhạc trưởng” điều phối liên ngành. Đây là lựa chọn có tính logic khi Bộ Công an hiện đang giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng, đồng thời quản lý trực tiếp nhiều lĩnh vực liên quan đến phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Một trong những yêu cầu quan trọng là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn thi hành Luật trên phạm vi toàn quốc. Hoạt động này không chỉ do Bộ Công an thực hiện mà còn có sự tham gia của hàng loạt cơ quan như Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan báo chí chủ lực như Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam và hệ thống báo chí, truyền thông địa phương.

Song song với đó, Bộ Công an sẽ biên soạn tài liệu, tổ chức các hội nghị tập huấn chuyên sâu, bồi dưỡng pháp luật và nghiệp vụ an ninh mạng cho các cơ quan, đơn vị, địa phương. Điều này cho thấy định hướng chuyển từ “nhận thức” sang “năng lực thực thi” một điểm yếu lâu nay trong triển khai các luật liên quan đến công nghệ.

Đặc biệt, Kế hoạch yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến Luật An ninh mạng. Các bộ, ngành và địa phương phải hoàn thành việc rà soát và gửi kết quả về Bộ Công an trước ngày 1/4/2026. Sau đó, Bộ Công an tổng hợp và báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/6/2026.

Đây là bước đi then chốt nhằm xử lý tình trạng “chồng chéo pháp lý” một trong những rào cản lớn nhất hiện nay trong quản lý không gian mạng, đặc biệt trong các lĩnh vực như dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, viễn thông và thương mại điện tử.

Xây dựng đồng bộ hệ thống nghị định: Siết chặt quản lý, mở rộng hành lang pháp lý

Một điểm nhấn đáng chú ý trong Kế hoạch là yêu cầu xây dựng hàng loạt nghị định quan trọng trước ngày 1/7/2026. Đây được xem là “khung xương sống” để Luật An ninh mạng có thể vận hành hiệu quả trong thực tế.

Cụ thể, Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng nhiều nghị định then chốt, bao gồm: Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng; Nghị định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao; Nghị định về bảo vệ an ninh mạng đối với hệ thống thông tin; Nghị định quy định trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp bảo vệ an ninh mạng; Nghị định về kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân; Nghị định về lực lượng bảo vệ an ninh mạng.

Song song, Bộ Quốc phòng cũng được giao chủ trì xây dựng 2 nghị định quan trọng liên quan đến mật mã dân sự và các nội dung thuộc phạm vi quản lý quốc phòng trên không gian mạng.

Ngoài ra, Bộ Công an sẽ xây dựng Danh mục Hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, dự kiến ban hành trước ngày 31/12/2026. Đây là cơ sở để xác định các hệ thống trọng yếu cần được bảo vệ ở cấp độ cao nhất, từ đó triển khai các biện pháp kỹ thuật và pháp lý tương ứng.

Nhìn tổng thể, hệ thống nghị định này sẽ tạo ra một hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho thị trường an ninh mạng, từ hoạt động kinh doanh dịch vụ, kiểm soát rủi ro đến xử lý vi phạm. Đồng thời, nó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là các nền tảng số, nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới và các đơn vị vận hành hạ tầng số quan trọng.

Từ "luật trên giấy" đến năng lực thực thi quốc gia

Việc ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật An ninh mạng vào thời điểm này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xây dựng xã hội số.

Trong nhiều năm qua, Luật An ninh mạng đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi nơi mà sự phối hợp liên ngành còn hạn chế, năng lực nhân lực chưa đồng đều và hệ thống văn bản hướng dẫn còn thiếu, chưa theo kịp thực tiễn.

Kế hoạch lần này cho thấy Chính phủ đang chuyển sang tư duy “thực thi có kiểm soát và đo lường được”. Việc đặt ra các mốc thời gian cụ thể (1/4, 15/6, 1/7, 31/12/2026) là một bước tiến quan trọng, giúp tránh tình trạng chậm trễ hoặc “treo chính sách”.

Đáng chú ý, việc xây dựng nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân cho thấy xu hướng siết chặt quản lý, đặc biệt trong bối cảnh các vụ lộ lọt dữ liệu, lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng ngày càng gia tăng. Đây cũng là tín hiệu rõ ràng đối với doanh nghiệp: tuân thủ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để tồn tại.

Luật An ninh mạng và Kế hoạch triển khai thi hành theo Quyết định 437/QĐ-TTg đang đánh dấu một bước chuyển rõ rệt, từ khung pháp lý định hướng sang giai đoạn thực thi có kiểm soát, có đo lường và có trách nhiệm cụ thể. Khi hệ thống nghị định được hoàn thiện, cơ chế phối hợp liên ngành được siết chặt và lộ trình triển khai được “đóng mốc thời gian”, bài toán lớn nhất là thực thi đến đâu, hiệu quả thế nào.

Trong bức tranh đó, người dân không còn là đối tượng thụ động. Quyền được bảo vệ trên không gian mạng đi kèm với nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, nâng cao nhận thức và hành vi số có trách nhiệm. Mỗi tài khoản mạng xã hội, mỗi giao dịch số, mỗi hành vi chia sẻ thông tin đều trở thành một “điểm chạm” của an ninh mạng quốc gia.

Thu Uyên