 |
| Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một mặt trận mới cho gián điệp và tấn công mạng với khả năng tạo nội dung giả mạo siêu thực từ giọng nói, hình ảnh, video đến hồ sơ và tài liệu. |
Thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mới của gián điệp không còn chỉ là rình rập thực địa, do thám bằng con người, mà là các cuộc tấn công mạng tinh vi, đa phương tiện và toàn cầu. Các nhóm tội phạm sử dụng công nghệ cao để xây dựng hệ thống mã độc, website lừa đảo, tài khoản ảo và mạng lưới phân tán; từ việc thu thập dữ liệu cá nhân, bí mật công nghiệp, bí mật quốc gia, cho đến gián điệp kinh tế - quân sự.
Tấn công mạng giờ đây có thể nhắm vào bất kỳ ai: doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân không phân biệt lớn nhỏ; một cú click chuột, một email nhiễm mã độc, một đường link giả mạo có thể mở ra cánh cửa cho kẻ xấu xâm nhập, đánh cắp thông tin, thao túng dữ liệu hoặc chiếm quyền kiểm soát hệ thống.
Khi những công nghệ như deepfake hay giả giọng ngày càng dễ tiếp cận, ranh giới giữa tội phạm mạng truyền thống và các hoạt động gián điệp công nghệ cao dần mờ đi. Nhiều báo cáo quốc tế ghi nhận trong giai đoạn 2024 - 2025, số lượng chiến dịch lừa đảo trực tuyến sử dụng AI tăng đáng kể, không chỉ nhắm đến các cá nhân mà còn hướng vào doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và tổ chức tài chính. Một số trường hợp có quy mô rất lớn, khi kẻ tấn công có thể sử dụng AI để mô phỏng một nhân vật cụ thể, ghi âm giọng nói và tạo dựng chuỗi bằng chứng giả để thuyết phục nạn nhân.
Không chỉ dừng lại ở việc xâm nhập hoặc chiếm đoạt tài chính, một số hình thức tấn công còn phức tạp hơn nhiều. Hiện nay, công nghệ AI thậm chí bị lợi dụng để tạo ra các nội dung nhạy cảm, dễ lan truyền trên không gian mạng, gây khó khăn trong việc truy tìm nguồn gốc và xử lý. Các nội dung này có thể được phát tán trên các nền tảng mã hóa hoặc không gian mạng ẩn danh, buộc lực lượng chức năng phải thay đổi phương thức truy vết và phối hợp quốc tế.
Đối mặt với nguy cơ đó, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo rằng việc phòng vệ chỉ với biện pháp cũ, mật khẩu đơn giản, phần mềm diệt virus, kiểm soát truy cập sơ khởi không còn đủ. Thay vào đó, cần xây dựng một “hàng rào bảo mật đa lớp”, bảo mật ở cấp độ kỹ thuật (tường lửa, phân vùng mạng, mã hóa, kiểm thử lỗ hổng), ở cấp độ con người (nâng cao nhận thức, huấn luyện, cảnh giác với phishing/ scam), và ở cấp độ quản trị (chính sách bảo mật nghiêm ngặt, kiểm soát truy cập, phân quyền rõ ràng).
Khi dữ liệu được mã hóa, nguy cơ lộ lọt thông tin sẽ giảm đáng kể, ngay cả khi tài khoản bị chiếm quyền. Vì vậy, việc áp dụng chính sách lưu trữ tối thiểu, chỉ giữ lại những dữ liệu cần thiết cho hoạt động của hệ thống, cũng góp phần hạn chế thiệt hại nếu xảy ra xâm nhập. Nhiều tổ chức còn giám sát các chợ dữ liệu ngầm và web tối để phát hiện sớm thông tin bị rao bán, từ đó chủ động khóa tài khoản, điều chỉnh hệ thống hoặc bổ sung biện pháp bảo vệ trước khi kẻ tấn công khai thác. Đối với các quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập, chuyển đổi số và số hóa dữ liệu, bảo vệ an ninh mạng không còn là nhiệm vụ phụ mà là trụ cột của an ninh quốc gia, bảo vệ không gian mạng là bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia trước mọi loại hình gián điệp, tấn công tinh vi.
Thanh Huyền (tổng hợp)
Bình luận