Ảnh minh hoạ.

Theo ông Jonathan Ross, Giám đốc điều hành công ty sản xuất chip AI Groq, Ả Rập Xê Út có thể trở thành nước “xuất khẩu dữ liệu” trong tương lai, nhờ lượng năng lượng dư thừa sẵn có. Phát biểu tại Hội nghị Đầu tư Tương lai (FII) ở Riyadh, ông Ross nói: “Năng lượng là thứ rất khó để vận chuyển vì chi phí cao. Trong khi đó, dữ liệu lại cực kỳ dễ truyền đi. Thay vì gửi năng lượng đi nơi khác, Ả Rập Xê Út có thể đưa dữ liệu đến đây, xây trung tâm tính toán tại đây, xử lý cho các hệ thống AI, rồi gửi kết quả đi khắp thế giới.”

Ông Ross cho rằng, thay vì đặt trung tâm dữ liệu ở những khu vực đông dân hoặc có giá đất cao, các doanh nghiệp nên đầu tư vào nơi ít dân cư, năng lượng còn thừa và Trung Đông là lựa chọn lý tưởng.

Theo dự báo của PwC, AI có thể mang lại tới 320 tỷ USD cho khu vực Trung Đông, trong đó riêng Ả Rập Xê Út có thể thu hơn 135 tỷ USD vào năm 2030, tương đương hơn 12% GDP. Đây là một phần trong chiến lược “Tầm nhìn 2030” của quốc gia này, nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và phát triển các ngành công nghệ cao.

Công ty Humain - doanh nghiệp nhà nước về AI và trung tâm dữ liệu, đang hợp tác với Groq, đặt mục tiêu trở thành nhà cung cấp AI lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, Ả Rập Xê Út đang gặp sự cạnh tranh mạnh từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nơi AI dự kiến đóng góp hơn 13% GDP vào năm 2030.

Dù có lợi thế năng lượng, Ả Rập Xê Út vẫn phải đối mặt với thách thức về khí hậu khô nóng, yếu tố gây khó cho việc vận hành trung tâm dữ liệu vốn cần nhiều nước để làm mát. Ngoài ra, tình trạng thiếu nhân lực công nghệ và chuyên gia AI cũng là rào cản lớn, dù chính phủ đang đẩy mạnh các chương trình đào tạo kỹ năng số cho người dân.

Bất chấp khó khăn, quốc gia này vẫn liên tục công bố các dự án AI quy mô lớn. Groq đang hợp tác với Aramco Digital - công ty con của tập đoàn dầu khí Saudi Aramco để xây dựng trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới.

Các con chip AI của Groq, được sản xuất tại bang New York (Mỹ), được thiết kế chuyên biệt cho giai đoạn “suy luận” (inference), giai đoạn khi AI được đưa vào vận hành thực tế. Hồi đầu năm, Groq đã nhận 1,5 tỷ USD đầu tư từ Ả Rập Xê Út để mở rộng hoạt động, đồng thời hỗ trợ Cơ quan Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Ả Rập Xê Út (SDAIA) phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) riêng cho đất nước.

“Mô hình AI này được huấn luyện bằng dữ liệu địa phương, giúp hiểu rõ hơn về Ả Rập Xê Út và đưa ra câu trả lời phù hợp với ngữ cảnh,” ông Ross cho biết. “Các mô hình khác thường thiếu dữ liệu về khu vực này, nên kết quả không chính xác.”

Trên toàn cầu, việc phát triển mô hình AI dựa trên dữ liệu bản địa (localized data) đang trở thành xu hướng mới. Các quốc gia mong muốn khai thác sức mạnh của AI, nhưng đồng thời phải đảm bảo rằng công nghệ này phản ánh đúng ngôn ngữ, văn hóa và thực tế xã hội của chính họ.

Lệ Thanh (theo CNBC)