Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Trong hội nghị Chiến lược AI và Kiến trúc dữ liệu quốc gia, tổ chức và doanh nghiệp, PGS.TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN cho rằng những mặt tối khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy vấn đề đạo đức cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình xây dựng các quy định pháp lý.

“Trên các mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được sử dụng để làm những việc phiền lòng rất nhiều người, tạo ra những bức tranh biếm họa, clip rất tệ hại mà những người bị liên quan chắc chắn không chịu đựng được”, PGS.TS Nguyễn Quân phát biểu. Ông cho rằng khi xây dựng luật và quy định, đạo đức AI phải được coi là ưu tiên hàng đầu.

Tuy nhiên, dưới góc độ cơ quan quản lý nhà nước, TS. Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ KH&CN), nhấn mạnh quá trình xây dựng chiến lược và luật AI chính là hai trụ cột để hiện thực hóa tầm nhìn đưa Việt Nam trở thành cường quốc AI trong khu vực và thế giới. Sau khi tham khảo kinh nghiệm của châu Âu, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc, ông cho biết luật AI của Việt Nam sẽ dựa trên một số nguyên tắc cơ bản, vừa quản lý chặt chẽ vừa thúc đẩy đổi mới.

Theo TS. Thắng, luật sẽ tiếp cận theo hướng xác định nguyên tắc, cốt lõi; các quy định chi tiết sẽ nằm trong pháp luật chuyên ngành. Quan điểm xuyên suốt là lấy con người làm trung tâm, bảo đảm AI luôn dưới sự kiểm soát vĩnh viễn của con người. “Con người phải chịu trách nhiệm, không thể để AI tự quyết định. Ví dụ, xe tự lái phải có con người giám sát”, ông nói.

Một nguyên tắc quan trọng khác là phân loại và quản lý theo mức độ rủi ro. Những ứng dụng AI có rủi ro cao, ảnh hưởng trực tiếp đến con người, sẽ bị kiểm soát nghiêm ngặt.

Thực tế hiện nay cho thấy, sự phát triển nhanh của AI đã khiến việc sáng tạo nội dung trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Ngay cả người không có chuyên môn công nghệ cũng có thể chỉnh sửa, tạo ảnh hoặc video giả chỉ trong vài phút. Các sản phẩm này thường có tính chân thực cao, khiến người xem khó phân biệt thật – giả. Trên mạng xã hội từng rộ lên trào lưu đăng ảnh “phú bà, đại gia bị cảnh sát giao thông xử phạt”, gây xôn xao và hiểu lầm trong dư luận.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Đăng Ngọc Duệ, Giám đốc Công ty Luật TNHH Phụng Sự Công Lý, cảnh báo: “Một sản phẩm ‘không có thật’ khi được chia sẻ lên mạng xã hội hoàn toàn có thể gây hiểu sai về hoạt động của cơ quan nhà nước, khó kiểm soát các phản ứng theo chiều hướng tiêu cực”.

Luật sư Duệ nhấn mạnh, tùy thuộc vào nội dung hình ảnh, video được dàn dựng cũng như mục đích của người sản xuất, phát tán mà hành vi có thể bị xử lý theo chế tài dân sự, hành chính hoặc thậm chí hình sự. Ông khuyến nghị: “Mỗi cá nhân cần tự trang bị kiến thức pháp luật, hiểu rõ ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trước pháp luật, đồng thời phải có sự tôn trọng đối với cá nhân, tổ chức và hoạt động của các cơ quan chức năng”.

Trong bối cảnh công nghệ AI đang lan tỏa mạnh mẽ vào mọi mặt đời sống, những cảnh báo từ chuyên gia và cơ quan quản lý càng cho thấy sự cấp thiết của việc ban hành luật AI. Nếu không có khung pháp lý rõ ràng và chặt chẽ, các mặt tối của công nghệ có thể tạo ra hệ lụy khôn lường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống xã hội, quyền con người và uy tín của các tổ chức.