AI - động lực mới cho phát triển và bảo vệ không gian mạng quốc gia

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Trung tướng Nguyễn Minh Chính - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định, chúng ta đang chứng kiến một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, khi trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là công nghệ của tương lai, mà đã và đang trở thành động lực cốt lõi cho tiến trình đổi mới, phát triển và hội nhập của mỗi quốc gia.

Theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, trong không gian mạng hiện nay, dữ liệu là ‘tài nguyên’, thuật toán là ‘quyền lực’ và AI đã trở thành ‘vũ khí mềm’ mang sức mạnh định hình thực tại. Tuy nhiên, nếu không được bảo vệ đúng cách, chính sác hệ thống AI có thể bị lợi dung để gây tổn hại nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và an ninh quốc gia. Và để phát triển AI bền vững, chúng ta không thể chỉ dựa vào công nghệ hay đầu tư tài chính, mà cần đồng bộ triển khai ba yếu tố nền tảng gồm: thể chế, công nghệ và nguồn nhân lực.

Trung tướng Nguyễn Minh Chính - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo

Tại Hội thảo, Trung tướng Nguyễn Minh Chính cũng khẳng định Hiệp hội sẽ đồng hành cùng Liên minh An toàn thông tin CYSEEX và định hướng Liên minh cần đẩy mạnh hợp tác giữa doanh nghiệp - cơ quan - tổ chức, tăng cường ứng dụng AI trong an ninh mạng, xây dựng hệ sinh thái chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và đóng góp vào chuẩn mực, giải pháp bảo mật tiên tiến nhằm bảo vệ không gian mạng quốc gia.

Đó cũng chính là mục tiêu và mong muốn đạt được từ hội thảo. Ông Nguyễn Xuân Hoàng - Chủ tịch Liên minh CYSEEX, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần MISA cho hay, Hội thảo CYSEEX 2025 tập trung chia sẻ kiến thức về AI trong bảo mật, từ đó nhận diện sớm nguy cơ, dự báo tấn công, tự động hóa ứng phó đến tăng cường phục hồi hệ thống. Đây là nền tảng để kiến tạo hệ thống bảo mật thông minh, chủ động và bền vững cho doanh nghiệp và không gian mạng quốc gia.

Được biết, hoạt động năm 2025 của Liên minh An toàn thông tin CYSEEX với 6 cuộc tập trận phát hiện 315 lỗ hổng, 4/7 đơn vị thành viên diễn tập phishing cho hơn 14.000 cán bộ nhân viên, cùng nền tảng chia sẻ mối đe dọa chung với hơn 100 triệu IoCs, giúp rút ngắn 40–50% thời gian phát hiện tấn công.

Diễn đàn chia sẻ kiến thức về AI trong bảo mật

Trong tham luận “Phòng thủ chủ động với Bản sao số Chuyên gia an ninh”, ông Nguyễn Quang Hoàng - Trưởng ban tổ chức tập trận CYSEEX, Giám đốc An ninh thông tin Công ty Cổ phần MISA cho hay, định hướng đến năm 2026, các thành viên Liên minh đạt mức trưởng thành AI cấp 3, coi “bản sao số” là công cụ đồng hành trong giám sát, săn tìm mối đe dọa và ứng cứu sự cố.

Trong tham luận “Ai chiếm ưu thế trong an ninh mạng?”, ông Vũ Ngọc Sơn - Trưởng ban Công nghệ Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Giám đốc Công nghệ NCS nhận định AI có thể giúp phát hiện bất thường, phân tích mã độc, tự động hóa quy trình nhưng cũng đặt ra thách thức về con người, dữ liệu, công nghệ và tài chính. Do vậy, AI không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu và ai làm chủ được AI sẽ nắm lợi thế cạnh tranh.

Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi, AI đã vượt ra khỏi phạm trù “tùy chọn”. Đây là xu hướng bắt buộc nếu các tổ chức, doanh nghiệp và quốc gia muốn bảo vệ hệ thống, dữ liệu của mình. Ông Vũ Ngọc Sơn cho rằng, điều quan trọng là phải kết hợp AI với con người. Công nghệ chỉ thực sự phát huy khi được vận hành bởi những chuyên gia am hiểu và có quy trình chuẩn mực. AI càng mạnh, vai trò con người càng then chốt trong việc định hướng, giám sát và đưa ra quyết định cuối cùng.

Ông Vũ Ngọc Sơn - Trưởng ban Công nghệ Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Giám đốc Công nghệ NCS trình bày tham luận tại Hội thảo

Câu hỏi đặt ra cho mọi tổ chức, doanh nghiệp là: muốn ứng dụng AI trong an ninh mạng thì bắt đầu từ đâu? Theo ông Vũ Ngọc Sơn, yếu tố con người chính là then chốt. AI chỉ phóng đại những gì đã có sẵn. Đầu tư cho AI phải đi đôi với đầu tư cho con người - bao gồm đào tạo đội ngũ, xây dựng chuyên gia giỏi và thiết lập quy trình chuẩn. Chỉ khi có con người làm chủ, AI mới thực sự phát huy giá trị.

Chia sẻ về bức tranh an ninh mạng toàn cầu, ông Nguyễn Minh Hải - Chuyên gia bảo mật của Fortinet Vietnam cho biết số lượng lỗ hổng, dữ liệu bị đánh cắp và tấn công sử dụng AI đang tăng mạnh. Năm 2024 ghi nhận 40.000 lỗ hổng mới, hơn 1,7 tỷ thông tin định danh rò rỉ và mức tăng 600% các cuộc tấn công dùng AI; có 80% doanh nghiệp dự kiến ứng dụng SOC tăng cường AI vào năm 2025. Ông Hải nhấn mạnh, AI nay là tuyến đầu an ninh mạng, giúp phát hiện sớm nguy cơ và tự động hóa ứng phó trước những mối đe dọa trên không gian mạng.

Khẩu hiệu hành động năm 2026 của Liên minh An toàn Thông tin CYSEEX: AI - Chủ động - An toàn

Chia sẻ thông tin tại Hội thảo, ông Hoàng Hạnh Phúc, Giám đốc Trung tâm Hạ tầng và Bảo mật Sapo cho hay, là một thành viên trong Liên minh CYSEEX, ngay từ những ngày đầu, Sapo xác định trách nhiệm không chỉ là bảo vệ hạ tầng của riêng mình, mà còn góp phần xây dựng một lá chắn chung phù hợp. Trong Liên minh CYSEEX, Sapo đóng góp dữ liệu giám sát, năng lực vận hành và kinh nghiệm thực tiễn, qua đó cùng các thành viên phát hiện sớm rủi ro, ứng cứu kịp thời và bảo vệ không gian mạng an toàn hơn.

Để bảo vệ khách hàng SME trước rủi ro an ninh mạng, Sapo tích hợp nhiều lớp bảo mật trực tiếp vào phần mềm và hạ tầng vận hành. Chúng tôi mong muốn mỗi khách hàng có thể an tâm tập trung vào kinh doanh, trong khi hệ thống luôn được bảo vệ bởi công nghệ tiên tiến. Trong thời gian tới, Sapo sẽ đưa thêm các tính năng giám sát bằng AI và cảnh báo sớm vào sản phẩm. Song song, chúng tôi cũng tổ chức các chương trình đào tạo và chia sẻ kiến thức để đồng hành cùng khách hàng trên hành trình chuyển đổi số an toàn, bền vững.

Bế mạc hội thảo, Chủ tịch cùng các thành viên Liên minh CYSEEX đã thực hiện cam kết quyết tâm ứng dụng AI để phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ. Mỗi thành viên sẽ luôn ở thế chủ động, cùng kiến tạo một không gian mạng an toàn cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Liên minh đặt mục tiêu nâng cao năng lực thành viên trong việc khai thác công cụ AI, duy trì diễn tập tấn công - phòng thủ, ứng cứu sự cố, tăng cường phòng chống phishing và lừa đảo, đồng thời đẩy mạnh chia sẻ tri thức nhằm nâng cao khả năng bảo vệ an toàn thông tin trên không gian mạng.

Phạm Lê