Nhiều loại tội phạm giảm, nhưng lừa đảo chiếm đoạt tài sản vẫn nổi lên

Thống kê cho thấy tổng số vụ phạm pháp hình sự được phát hiện trong năm đã giảm hơn 20%. Các loại tội phạm nguy hiểm như giết người, cướp tài sản, trộm cắp… đều ghi nhận mức giảm rõ rệt. Tuy nhiên, trái ngược với xu hướng tích cực đó, tội phạm lừa đảo và chiếm đoạt tài sản lại có chiều hướng gia tăng, chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu tội phạm.

Đặc biệt, các vụ lừa đảo sử dụng công nghệ cao, lợi dụng mạng xã hội và các kênh trực tuyến để đánh cắp thông tin, dụ dỗ chuyển tiền, đầu tư ảo hoặc tham gia sàn thương mại điện tử giả mạo ngày càng phức tạp. Mặc dù số vụ việc được phát hiện và triệt phá nhiều hơn, song mức độ tinh vi của thủ đoạn lừa đảo vẫn khiến không ít người dân sập bẫy.

Một trong những nguyên nhân khiến tội phạm lừa đảo khó kiểm soát là do các lỗ hổng trong quản lý viễn thông, Internet và mạng xã hội. Nhiều tài khoản, số thuê bao chưa được định danh chính xác, tạo điều kiện cho đối tượng ẩn danh hoạt động. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân tuy có chuyển biến nhưng chưa thực sự đi vào chiều sâu.

Nhiều người, nhất là nhóm dễ bị tổn thương như người già, học sinh, sinh viên hoặc lao động phổ thông, còn thiếu hiểu biết về các chiêu trò lừa đảo trực tuyến. Họ dễ tin vào những lời quảng cáo hấp dẫn, các cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng hay tin nhắn giả mạo ngân hàng. Chính sự nhẹ dạ này đã tạo điều kiện để các đối tượng phạm tội gia tăng hoạt động.

Lôi kéo đầu tư tiền số tiềm ấn nhiều rủi ro

Trong đó, cơ quan chức năng đã xác định các hình thức lừa đảo nổi bật:

Thứ nhất, Giả danh cơ quan chức năng để gọi điện, nhắn tin đe dọa, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc truy cập vào đường link để chiếm đoạt tài sản.

Thứ hai là lôi kéo đầu tư ảo và tiền kỹ thuật số, sàn giao dịch tài chính, tiền ảo, đa cấp trá hình để chiếm đoạt.

Thứ ba là tạo các trang thương mại điện tử giả mạo, trang mạng xã hội bán hàng với giá rẻ bất thường, sau khi nhận tiền thì biến mất.

Thứ tư là lôi kéo người dân vào các dịch vụ cờ bạc, mại dâm, giấy tờ giả mạo nhằm dẫn dụ người tham gia, đồng thời đánh cắp dữ liệu và tiền bạc.

Các thủ đoạn này ngày càng lan rộng, không chỉ ở các thành phố lớn mà còn len lỏi tới vùng nông thôn.

Thách thức còn lớn

Trước tình hình phức tạp, lực lượng công an đã triển khai nhiều biện pháp mạnh. Hàng loạt đường dây lừa đảo xuyên quốc gia bị triệt phá, nhiều đối tượng bị bắt giữ. Đặc biệt, việc phối hợp quốc tế đã giúp bóc gỡ một số ổ nhóm hoạt động từ nước ngoài nhưng nhắm đến nạn nhân Việt Nam.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền qua báo chí, truyền hình, mạng xã hội, giúp nhiều người dân nâng cao cảnh giác. Không ít vụ việc đã được phát hiện và ngăn chặn kịp thời nhờ sự phối hợp của cộng đồng với lực lượng chức năng.Mặc dù số vụ lừa đảo trên mạng được báo cáo có dấu hiệu giảm, nhưng thực tế số vụ chiếm đoạt tài sản vẫn tiếp tục tăng. Điều này cho thấy cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao vẫn còn nhiều gian nan. Các đối tượng ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi thủ đoạn để qua mặt cơ quan chức năng.

Ảnh minh họa

Ngoài ra, khung pháp lý hiện hành đôi khi chưa bắt kịp tốc độ phát triển của tội phạm mạng. Một số quy định chưa đủ mạnh để răn đe, trong khi các biện pháp quản lý tài khoản trực tuyến và số thuê bao còn lỏng lẻo.

Để kiềm chế và tiến tới đẩy lùi tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, Thường vụ Quốc hội cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: như tăng cường tuyên truyền sâu rộng đến từng cộng đồng dân cư, đặc biệt là nhóm người dễ bị tổn thương; Siết chặt quản lý tài khoản mạng xã hội và thuê bao di động, bảo đảm tất cả đều được định danh rõ ràng; Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong điều tra, truy vết và xử lý tội phạm xuyên biên giới.; Nâng cao năng lực lực lượng chuyên trách bằng cách đào tạo, trang bị công cụ kỹ thuật số hiện đại để xử lý chứng cứ và truy tìm dấu vết điện tử; và đặc biệt là Hoàn thiện hành lang pháp lý, bổ sung quy định mạnh mẽ hơn về xử lý hành vi lừa đảo công nghệ cao.

Việc tội phạm lừa đảo trên không gian mạng có dấu hiệu giảm là một tín hiệu tích cực, phản ánh nỗ lực lớn của lực lượng chức năng và sự chung tay của xã hội. Tuy nhiên, đây vẫn là loại tội phạm phức tạp, biến hóa khôn lường, gây thiệt hại nặng nề cho nhiều gia đình và tổ chức.

Chỉ khi mỗi người dân nâng cao cảnh giác, kết hợp với hệ thống pháp luật và quản lý chặt chẽ, cùng sự hợp tác quốc tế hiệu quả, chúng ta mới có thể từng bước thu hẹp không gian hoạt động của tội phạm công nghệ cao và xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh.