Ảnh minh họa

1. Tấn công và phòng thủ mạng dựa trên Agentic AI

Agentic AI là một nhánh tiên tiến của trí tuệ nhân tạo, nơi các hệ thống có khả năng tự chủ, thiết lập kế hoạch và hành động để đạt mục tiêu do con người thiết lập. Nó giống như một người trợ lý biết chủ động làm việc thay vì chỉ làm theo lệnh từng bước.

Các tác nhân AI là tuyến đầu mới của chiến trường tội phạm mạng. Có khả năng tự hành động và tương tác với dịch vụ bên thứ ba, chúng cho phép kẻ tấn công thực hiện các chiến dịch tinh vi hơn, dò tìm điểm yếu trong hệ thống phòng thủ và tung ra các đòn lừa đảo xã hội biến hóa. Nhưng chúng cũng cung cấp cho bên phòng thủ những lựa chọn mạnh mẽ để phát hiện và ứng phó tự động. Năm 2026, điều này đánh dấu sự leo thang mới trong “cuộc chạy đua vũ trang” an ninh mạng, nâng cao mức độ rủi ro cho cả tội phạm lẫn doanh nghiệp.

2. Tấn công mạng bằng deepfake và nội dung giả lập

Âm thanh, video deepfake mở ra khả năng mới cho kẻ tấn công giả mạo người đáng tin cậy để xâm nhập hệ thống bảo mật. Đã có những trường hợp nhân viên bị lừa chuyển số tiền lớn sau khi nhận cuộc gọi giả mạo từ “sếp”. Khi công nghệ trở nên tinh vi và khó phân biệt hơn, hiện tượng này sẽ càng phổ biến.

3. Mối đe dọa ransomware ngày càng biến hóa

Các cuộc tấn công khóa dữ liệu quan trọng của doanh nghiệp và tống tiền để trả lại tiếp tục gia tăng và sẽ trở nên tinh vi hơn vào năm 2026. Việc xuất hiện các công cụ “ransomware như dịch vụ” giúp cả những kẻ không am hiểu kỹ thuật cũng có thể phát động tấn công, trong khi deepfake khiến việc vượt qua “hàng rào con người” dễ hơn. Bên cạnh đó, các loại tiền điện tử ẩn danh mới giúp chuyển, rửa và chi tiêu tiền phi pháp dễ dàng hơn mà ít lo bị trừng phạt.

4. Củng cố mắt xích yếu nhất

Mắt xích yếu nhất của hệ thống an ninh thường là con người. Tội phạm thường thấy dễ lừa, mua chuộc hoặc tống tiền để lấy thông tin truy cập hơn là phá vỡ các rào chắn công nghệ phức tạp. Đáp lại, doanh nghiệp sẽ đầu tư nhiều hơn cho đào tạo nhân viên nhận diện mối đe dọa, chạy thử tấn công xã hội giả lập và xây dựng văn hóa nhận thức bảo mật trong tổ chức.

5. An ninh lượng tử

Máy tính lượng tử có thể giải quyết vấn đề trong vài giây mà máy tính mạnh nhất hiện nay cần hàng thế kỷ, làm biến đổi khoa học, y tế và tài chính. Nhưng chúng cũng là mối đe dọa nghiêm trọng với các cơ chế mã hóa bảo vệ dữ liệu nhạy cảm. Tội phạm đã thu thập khối lượng lớn dữ liệu, chờ đến ngày công nghệ lượng tử khiến chúng “đọc” được. Năm 2026, trọng tâm sẽ là xác định điểm yếu và chuyển sang mã hóa “an toàn lượng tử” trước khi quá muộn.

6. Cải tổ khung pháp lý và quản lý

Các nhà quản lý và lập pháp đến nay vẫn phải chật vật để theo kịp tốc độ tiến hóa nhanh chóng của tội phạm mạng. Điều này không liên quan đến vấn đề trừng phạt tội phạm mà là nhằm gây áp lực lên doanh nghiệp để bảo vệ dữ liệu khách hàng.

Các biện pháp như quy định mới của SEC (Mỹ) về công bố sự cố mạng sẽ buộc công ty báo cáo và ghi lại các vụ vi phạm, trong khi chỉ thị NIS2 của EU mở rộng nghĩa vụ doanh nghiệp triển khai các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu. Liệu những điều này có giúp kìm hãm làn sóng trộm cắp dữ liệu và tống tiền năm 2026 hay không vẫn còn phải chờ xem.

7. Chiến tranh mạng trên trường quốc tế

Cuộc chiến Ukraine cho thấy tấn công mạng vào hạ tầng trọng yếu, mạng lưới truyền thông và chuỗi cung ứng, cũng như chiến dịch tung tin sai lệch, đã trở thành vũ khí chiến tranh thường nhật. Các chiến dịch do nhà nước bảo trợ hay khủng bố tấn công hệ thống năng lượng, y tế và gieo rắc hỗn loạn kinh tế bằng cách phá rối thương mại.

Deepfake được dùng rộng rãi để bôi nhọ chính trị gia và làm suy yếu niềm tin vào tiến trình dân chủ. Năm 2026, tội phạm mạng không chỉ đe dọa quyền riêng tư cá nhân và tài chính doanh nghiệp; nó là khủng hoảng an ninh quốc gia. Chúng ta sẽ chứng kiến chính phủ tăng chi tiêu cho phòng thủ và nghiên cứu an ninh mạng, đồng thời lập các liên minh mới để đối phó mối đe dọa này.

Đã đến lúc chuẩn bị ngay

Bức tranh an ninh mạng 2026 là một bước ngoặt quan trọng, nơi công nghệ mới vừa khuếch đại khả năng của tội phạm vừa mở ra cơ hội phòng thủ. Quy mô mối đe dọa có thể gây choáng ngợp, nhưng tổ chức nào chủ động đầu tư vào mã hóa an toàn lượng tử, phòng thủ dựa trên AI và đào tạo con người sẽ có vị thế tốt nhất để tồn tại và phát triển. Thông điệp then chốt: phải hành động ngay, trước khi tội phạm giành lợi thế lớn hơn.

Nguyễn Yến (theo Forbes)