Về trang chủ |
Việc Chính phủ chính thức cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa được xem là bước ngoặt quan trọng đối với tiến trình phát triển kinh tế số tại Việt Nam.
Từ một lĩnh vực từng tồn tại chủ yếu ở vùng “xám” pháp lý, tài sản mã hóa đang dần được đặt vào khuôn khổ quản lý nhà nước, với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vốn, công nghệ, quản trị và an ninh tài chính.
Trong bối cảnh đó, hàng loạt doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán và công nghệ đã nhanh chóng nhập cuộc, chuẩn bị cho một cuộc cạnh tranh được đánh giá là khốc liệt ngay từ vạch xuất phát.
 |
Luật Công nghiệp công nghệ số, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, là văn bản pháp lý đầu tiên tại Việt Nam đề cập trực tiếp đến khái niệm tài sản số, trong đó bao gồm tài sản mã hóa. Luật đặt nền móng cho việc phân loại, quản lý và định hướng phát triển lĩnh vực này trong hệ sinh thái kinh tế số quốc gia.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, với thời gian thí điểm kéo dài 5 năm. Nghị quyết quy định rõ phạm vi thí điểm, bao gồm: chào bán, phát hành tài sản mã hóa; tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; và cung cấp các dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa.
Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia cơ chế thử nghiệm (sandbox) thị trường tài sản mã hóa trước ngày 15/1/2026. Tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô sáng 26/1, Thủ tướng tiếp tục yêu cầu trong tháng 2/2026 phải đưa vào thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.
Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa lĩnh vực tài sản số vào khuôn khổ quản lý chính thức, đồng thời tận dụng dư địa đổi mới sáng tạo để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan, điều kiện để được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa được thiết kế ở mức rất cao.
Cụ thể, doanh nghiệp phải là pháp nhân Việt Nam, được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp; vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, góp bằng đồng Việt Nam; tối thiểu 65% vốn điều lệ do các tổ chức nắm giữ, trong đó trên 35% thuộc về ít nhất hai tổ chức là ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ. Nhà đầu tư nước ngoài chỉ được sở hữu tối đa 49% vốn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về trụ sở, nhân sự, quy trình nghiệp vụ, quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền và đặc biệt là hệ thống công nghệ thông tin phải đạt tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4 trước khi đưa vào vận hành.
Theo đánh giá của giới chuyên gia, các yêu cầu này đóng vai trò như một “bộ lọc” nhằm loại bỏ những tổ chức yếu về năng lực tài chính, công nghệ và quản trị, qua đó hạn chế rủi ro hệ thống và bảo vệ nhà đầu tư trong giai đoạn thị trường còn non trẻ.
 |
Ngay sau khi Nghị quyết 05 được ban hành, thị trường ghi nhận làn sóng thành lập pháp nhân mới, tăng vốn điều lệ và ký kết hợp tác chiến lược trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Theo thống kê, hiện có khoảng 10 công ty chứng khoán và ngân hàng đã hoàn tất các bước chuẩn bị ban đầu, sẵn sàng tham gia thí điểm khi hành lang pháp lý chính thức mở cửa.
Trong số đó, bốn cái tên được giới tài chính nhắc đến nhiều nhất là: CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa HD (HDEX) liên quan đến hệ sinh thái HDBank – Sovico; CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) của Chứng khoán VIX; CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) thuộc hệ sinh thái Techcombank; và CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) gắn với hệ sinh thái VPBank.
Dù vốn điều lệ hiện tại của các doanh nghiệp này còn cách khá xa mức tối thiểu 10.000 tỷ đồng theo quy định, điểm chung là đều có sự hậu thuẫn của các định chế tài chính lớn, cho phép họ có khả năng huy động vốn, bổ sung năng lực công nghệ và hoàn thiện điều kiện pháp lý trong thời gian ngắn.
CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa HD (HDEX) được thành lập ngày 25/9/2025, với vốn điều lệ ban đầu 200 tỷ đồng, đặt trụ sở tại Tòa nhà PV Gas Tower (TP.HCM).
So với các ứng viên khác, HDEX không gây ấn tượng bởi quy mô vốn tại thời điểm thành lập, nhưng lại thu hút sự chú ý lớn từ giới tài chính nhờ cấu trúc cổ đông và hệ sinh thái hậu thuẫn phía sau.
Theo đăng ký kinh doanh, CTCP Chứng khoán HD (HDBS) - công ty liên kết của HDBank nắm giữ 15% vốn điều lệ. Phần còn lại thuộc về Galaxy Pay (10%) và CTCP Galaxy Technology Services (75%), hai pháp nhân nằm trong Galaxy Holdings - tập đoàn công nghệ số thuộc Sovico Group.
Đây cũng là hệ sinh thái gắn liền với nhiều lĩnh vực then chốt như ngân hàng, hàng không, bất động sản, năng lượng và công nghệ. Đến tháng 12/2025, HDEX tăng vốn điều lệ lên 300 tỷ đồng. Cơ cấu cổ đông không được công bố.
Điểm đáng chú ý là sự kết nối chặt chẽ giữa HDEX và hệ sinh thái HDBank - Sovico, nơi ngân hàng, công nghệ, thanh toán số và dữ liệu khách hàng được tích hợp tương đối hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa đòi hỏi mức độ kiểm soát rủi ro cao, lợi thế về quan hệ ngân hàng và hạ tầng thanh toán được xem là yếu tố then chốt giúp HDEX có thể vận hành ổn định trong giai đoạn thí điểm.
Trước đó, HDBS từng công bố kế hoạch chào bán hơn 365 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu nhằm huy động khoảng 7.300 tỷ đồng, trong đó dự kiến dành hơn 1.400 tỷ đồng để góp vốn vào doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sàn giao dịch tài sản mã hóa, cỏ thể chính là HDEX.
Dù phương án này sau đó được tạm dừng do HDBS “có kế hoạch khác liên quan đến tăng vốn điều lệ” nhưng động thái trên vẫn cho thấy tham vọng dài hạn của hệ sinh thái HDBank trong việc tham gia sâu vào thị trường tài sản số khi điều kiện pháp lý cho phép.
So với HDEX, CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) lại nổi bật nhờ quy mô vốn điều lệ lên tới 1.000 tỷ đồng – mức cao nhất trong nhóm các ứng viên được nhắc tên. Doanh nghiệp được thành lập ngày 26/8/2025 tại Hà Nội, với định hướng ngay từ đầu là xây dựng một nền tảng giao dịch tài sản mã hóa quy mô lớn, có khả năng mở rộng nhanh khi thị trường chính thức vận hành.
Cơ cấu cổ đông của VIXEX được đánh giá mang tính chiến lược cao. Trong đó, CTCP FTG Việt Nam sở hữu 64,5% vốn điều lệ; CTCP Chứng khoán VIX nắm giữ 15%; và CTCP Máy tính - Truyền thông - Điều khiển 3C chiếm 20,5%.
Ba cổ đông đại diện cho ba trụ cột quan trọng của thị trường tài sản mã hóa: vốn và hệ sinh thái doanh nghiệp, kinh nghiệm thị trường vốn, cùng năng lực công nghệ và hạ tầng kỹ thuật.
FTG Việt Nam có mối liên hệ mật thiết với Gelex Group – tập đoàn hoạt động đa ngành từ thiết bị điện, năng lượng đến hạ tầng và tài chính. Đáng chú ý, Gelex hiện sở hữu khoảng 10% vốn tại Eximbank, qua đó mở ra khả năng kết nối giữa sàn giao dịch tài sản mã hóa và hệ thống ngân hàng truyền thống trong tương lai, khi khung pháp lý cho phép tích hợp sâu hơn.
Gần đây, việc VIXEX công bố hợp tác với Tập đoàn FPT trong phát triển nền tảng tài sản số tiếp tục cho thấy tham vọng mở rộng nhanh và bài bản của liên minh này trong giai đoạn thí điểm.
CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hoá Techcom (TCEX) lựa chọn cách tiếp cận khác biệt so với HDEX và VIXEX, khi không đặt nặng quy mô vốn điều lệ ban đầu mà tập trung vào nền tảng công nghệ, mô hình WealthTech và tệp khách hàng chất lượng cao.
TCEX được thành lập ngày 5/5/2025, đặt trụ sở tại Tòa nhà Techcombank (Hà Nội). Doanh nghiệp có vốn điều lệ ban đầu chỉ 3 tỷ đồng cới cổ đông sáng lập bao gồm ông Nguyễn Xuân Minh - Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), nắm giữ 89% cổ phần, đồng thời đảm nhiệm vị trí Tổng giám đốc kiêm Người đại diện pháp luật của TCEX. TCBS nắm 9,9% vốn và CTCP Quản lý Quỹ Kỹ Thương nắm 1,1%. Sau đó nhanh chóng tăng vốn điều lệ lên 101 tỷ đồng vào tháng 8/2025.
Cơ cấu sở hữu trên cho thấy TCEX được định vị gắn chặt với mảng quản lý tài sản, đầu tư và dịch vụ tài chính giá trị gia tăng. Dù số vốn điều lệ còn khá khiêm tốn so với yêu cầu tối thiểu 10.000 tỷ đồng, giới tài chính cho rằng đây mới chỉ là bước chuẩn bị pháp nhân ban đầu trong chiến lược dài hạn của hệ sinh thái Techcombank.
Song song với TCEX, hệ sinh thái Techcombank còn xuất hiện các pháp nhân công nghệ như 1Matrix - doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực blockchain với tham vọng xây dựng hệ sinh thái blockchain “Make in Vietnam”. Sự xuất hiện đồng thời của các đơn vị này cho thấy Techcombank đang chuẩn bị một chiến lược dài hơi, không chỉ dừng ở sàn giao dịch mà hướng tới hạ tầng blockchain và các dịch vụ tài chính số lõi, tạo nền tảng để tích hợp tài sản mã hóa vào hệ sinh thái tài chính - ngân hàng một cách có kiểm soát.
Giới quan sát nhận định, cách tiếp cận của TCEX phản ánh tư duy thận trọng nhưng dài hạn: không chạy đua mở sàn đại chúng ngay từ đầu, mà ưu tiên xây dựng sản phẩm tài sản số phù hợp với nhóm khách hàng có hiểu biết tài chính, khả năng chịu rủi ro cao và quen thuộc với các chuẩn mực quản trị. Trong giai đoạn thí điểm, đây có thể là lợi thế khi cơ quan quản lý ưu tiên sự ổn định và an toàn hệ thống hơn là quy mô giao dịch.
CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) là đại diện cuối cùng trong nhóm bốn ứng viên, mang đậm dấu ấn của hệ sinh thái VPBank. Trong cơ cấu cổ đông, CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS) - công ty con của VPBank nắm 11% vốn điều lệ. Phần còn lại thuộc về CTCP LynkiD (50%) và Công ty TNHH Đầu tư Future Land (39%).
LynkiD là đối tác loyalty độc quyền của VPBank từ năm 2022, hoạt động trong lĩnh vực nền tảng số và thương mại điện tử. Trong khi đó, Future Land là doanh nghiệp bất động sản thành lập cuối năm 2023, tăng vốn lên 120 tỷ đồng vào năm 2025. Cơ cấu này cho thấy CAEX có sự kết nối chặt chẽ giữa ngân hàng, công nghệ và các pháp nhân trong hệ sinh thái VPBank.
Trong những năm gần đây, VPBank liên tục đầu tư mạnh cho công nghệ, dữ liệu và các nền tảng số, tạo nền tảng thuận lợi để tiếp cận lĩnh vực tài sản mã hóa khi hành lang pháp lý cho phép.
Tuy nhiên, cũng giống như HDEX và TCEX, bài toán tăng vốn lên mức tối thiểu 10.000 tỷ đồng sẽ là thách thức không nhỏ đối với CAEX. Khả năng doanh nghiệp này được lựa chọn thí điểm sẽ phụ thuộc nhiều vào cam kết dài hạn của cổ đông lớn, cũng như phương án bảo đảm an toàn hệ thống, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý.
Yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng được xem là “rào cản cao nhất” trong cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa. So với mặt bằng vốn hiện tại của các pháp nhân mới thành lập, khoảng cách này là rất lớn và khó có thể hoàn thành trong thời gian ngắn nếu không có sự hậu thuẫn thực chất từ các định chế tài chính lớn.
Theo giới phân tích, trong giai đoạn đầu, việc thành lập pháp nhân với vốn điều lệ vài trăm đến 1.000 tỷ đồng chủ yếu nhằm giữ vị trí pháp lý và chuẩn bị hạ tầng. Khi danh sách doanh nghiệp được lựa chọn thí điểm chính thức được công bố, quá trình tăng vốn mạnh mẽ, tái cấu trúc sở hữu và bổ sung cổ đông chiến lược mới thực sự diễn ra.
Điều này cũng đồng nghĩa, cuộc đua thí điểm không chỉ là cuộc cạnh tranh về công nghệ hay ý tưởng, mà là phép thử về sức bền tài chính, khả năng huy động vốn và mức độ cam kết lâu dài của cổ đông.
Ở thời điểm hiện tại, rất khó để khẳng định doanh nghiệp nào sẽ chính thức “mở đường” cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Mỗi ứng viên đều có lợi thế riêng. Tuy nhiên, điểm chung là chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, công nghệ và quản trị mới có thể trụ lại sau giai đoạn thí điểm. Trong một thị trường được thiết kế với “cửa vào” hẹp và tiêu chuẩn cao, chiến thắng không thuộc về người đi nhanh nhất, mà là người đi xa nhất và bền bỉ nhất.
Cuộc đua thí điểm thị trường tài sản mã hóa vì thế không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh, mà còn là bước thử nghiệm quan trọng cho cách Việt Nam tiếp cận và quản lý một lĩnh vực tài chính mới nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít rủi ro trong kỷ nguyên kinh tế số.
Thu Hương - Lệ Thanh