Những thách thức an ninh mạng gia tăng nhanh trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện

Thiếu tướng Lê Xuân Minh - Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an phát biểu tại buổi lễ.

Phát biểu tại lễ ra mắt Chi hội phía Nam của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Thiếu tướng Lê Xuân Minh đánh giá cao ý nghĩa của sự kiện ra mắt Chi hội phía Nam, đồng thời nhấn mạnh sự gắn kết giữa phát triển khoa học công nghệ và bảo đảm an ninh mạng. Thiếu tướng khẳng định, “phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là điều kiện tiên quyết, là thời cơ tốt nhất để chúng ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới, đồng thời đảm bảo chủ quyền quốc gia trên không gian mạng”.

Tuy nhiên, đi cùng sự bứt phá số là các mối đe dọa ngày càng phức tạp. Thiếu tướng Lê Xuân Minh đã phân tích rõ qua 5 thực trạng nổi bật:

Thứ nhất, tấn công mạng và gián điệp mạng tiếp tục leo thang, đặc biệt vào các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp trọng yếu. Thiếu tướng Lê Xuân Minh cho biết, “hoạt động tấn công mạng, gián điệp mạng diễn biến phức tạp, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện của hệ thống chính trị”. Các nhóm tin tặc nước ngoài gia tăng xâm nhập, trong khi tấn công chuỗi cung ứng nhằm vào “hàng chục tập đoàn doanh nghiệp xương sống, mũi nhọn” khiến rủi ro lan rộng.

Thứ hai, tình trạng lộ lọt dữ liệu ở mức báo động. Trên các diễn đàn ngầm, lực lượng chức năng “phát hiện hàng trăm vụ rao bán với hàng tỷ dữ liệu bản ghi” từ các lĩnh vực y tế, giáo dục đến ngân hàng, chứng khoán... Thiếu tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh đã có vụ “lên đến 160 triệu bản ghi thông tin của khách hàng”.

Thứ ba, các hoạt động tuyên truyền phát tán tin giả và chiến dịch thao túng thông tin bùng nổ, đặc biệt trong các thời điểm chính trị nhạy cảm. Các đối tượng “triệt để sử dụng không gian mạng phát tán bài viết, video phản động” và lợi dụng “AI, ChatGPT, Google Gemini để ngụy tạo nội dung, hình ảnh giả mạo lãnh đạo cấp cao", điều này làm mờ ranh giới thật và giả, tác động xấu, gây nhiễu loạn dư luận xã hội.

Thứ tư, tội phạm lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi. Dù đã kiềm chế, song tội phạm “chưa giảm bền vững”, sử dụng phần mềm vượt sinh trắc học, giả mạo nhân viên ngân hàng, chiếm đoạt tài khoản và khai thác tiền mã hóa để rửa tiền. Xu hướng gắn với “tội phạm buôn bán người, tống tiền” khiến tình hình thêm phức tạp.

Thứ năm, công nghệ đột phá đặc biệt là trí tuệ nhân tạo bị lợi dụng làm công cụ phạm tội. Tội phạm sử dụng AI để “tự động hóa tìm kiếm mục tiêu, thực hiện tấn công mạng, sản xuất mã độc… và phát tán thông tin sai sự thật”. AI vừa là mục tiêu tấn công, vừa là phương tiện mở rộng quy mô tấn công mạng.

Từ các thực trạng đó, Thiếu tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh yêu cầu phải có “sự tham gia và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, sự gắn kết chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và đặc biệt với Hiệp hội An ninh mạng quốc gia”.

Chi hội phía Nam - tuyến đầu trong bảo vệ không gian mạng

Thiếu tướng Lê Xuân Minh đánh giá cao vai trò của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia trong thời gian qua, từ tham vấn chính sách, xây dựng hành lang pháp lý, truyền thông phòng ngừa tội phạm đến nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm an ninh mạng. Ông khẳng định Hiệp hội đã góp phần quan trọng vào thành công của nhiều sự kiện lớn, trong đó có “Lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạnh”.

Với sự ra đời của Chi hội phía Nam, kỳ vọng đặt ra càng lớn. Thiếu tướng Minh nhấn mạnh, TP.HCM là nơi hội tụ cả cơ hội lẫn nguy cơ: “Là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại và công nghiệp hàng đầu của cả nước… đồng thời cũng là tuyến đầu đối mặt với những thách thức an ninh mạng phức tạp nhất”. Mật độ hạ tầng số dày đặc, lượng người dùng lớn cùng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ phát triển khiến khu vực này trở thành mục tiêu hấp dẫn của các chiến dịch tấn công mạng và đánh cắp dữ liệu.

Tại lễ ra mắt, Thiếu tướng Lê Xuân Minh cho biết, Chi hội phía Nam cùng với lực lượng an ninh mạng trên toàn quốc sẽ chung tay đảm bảo tốt nhất không gian mạng an toàn và tạo điều kiện tốt nhất để phát triển kinh tế xã hội trong khu vực phía Nam, đặc biệt là của TP.HCM.

An ninh mạng đã trở thành trụ cột không thể tách rời trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số quốc gia. Khi các mối đe dọa ngày càng tinh vi, đa tầng và xuyên biên giới, Việt Nam cần một hệ sinh thái phòng vệ mạng vững mạnh, kết hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chuyên trách, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức xã hội nghề nghiệp.

Sự ra đời của Chi hội phía Nam không chỉ mang ý nghĩa mở rộng mạng lưới hợp tác, mà còn tạo thêm một “lực lượng phản ứng nhanh” tại khu vực trọng điểm nhất cả nước. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, phục vụ phát triển bền vững và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Thu Uyên