Doanh nghiệp công nghệ - trụ cột của tự chủ và đổi mới sáng tạo

Chiều 30/12, tại Trung tâm hội nghị Vin Palace Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội) đã khai mạc Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam (Make in Vietnam 2025). Sự kiện do Bộ KH-CN chủ trì tổ chức, là diễn đàn chính sách, kết hợp không gian trưng bày hơn 50 sản phẩm công nghệ số do doanh nghiệp Việt phát triển, với sự tham gia của 1.500 đại biểu.

Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC chia sẻ tại Diễn đàn với chủ đề “Đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ lõi - Make in Việt Nam - Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, xây dựng Việt Nam hùng cường vào năm 2045”.

Trong tham luận với chủ đề “Đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ lõi - Make in Việt Nam - Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, xây dựng Việt Nam hùng cường vào năm 2045”, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, đã nhấn mạnh vai trò sống còn của chủ quyền số và tự chủ công nghệ đối với tương lai đất nước. Theo ông, thế giới đang bước vào giai đoạn mà khoa học - công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà trực tiếp quyết định năng suất, sức cạnh tranh và quyền tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia.

Ông Nguyễn Trung Chính cảnh báo rằng những quốc gia không làm chủ được công nghệ lõi sẽ đứng trước nguy cơ rơi vào bẫy gia công giá trị thấp cho các tập đoàn toàn cầu, đối mặt với tình trạng chảy máu dữ liệu và tri thức, thậm chí mất quyền tự quyết về kinh tế và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh dữ liệu trở thành “tài nguyên chiến lược mới”, việc phụ thuộc vào nền tảng và công nghệ nước ngoài đồng nghĩa với việc đánh mất dần quyền kiểm soát không gian số của chính mình.

Từ góc nhìn đó, ông cho rằng đầu tư cho khoa học công nghệ chính là đầu tư cho chủ quyền quốc gia, là con đường căn bản để tránh lệ thuộc và tự quyết vận mệnh phát triển. Việt Nam không thể chỉ dừng ở việc ứng dụng hay mua công nghệ, mà phải tiến lên làm chủ, sáng tạo và từng bước dẫn dắt ở một số lĩnh vực then chốt.

Theo ông Nguyễn Trung Chính, con đường tự chủ và dẫn dắt công nghệ là lựa chọn tất yếu của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó, các nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung bao gồm hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; ưu tiên phát triển các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, hạ tầng số; xây dựng các doanh nghiệp công nghệ mạnh đủ sức cạnh tranh quốc tế; đồng thời thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - doanh nghiệp - nhà trường để hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả và bền vững.

Ở mô hình “3 nhà”, doanh nghiệp được xác định giữ vai trò trung tâm. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, triển khai các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), đầu tư hạ tầng số chiến lược và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Nhà trường là nơi cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, thực hiện nghiên cứu cơ bản mang tính đột phá và ươm tạo các ý tưởng sáng tạo. Doanh nghiệp, với năng lực thị trường và nguồn lực đầu tư, đảm nhiệm vai trò thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đầu tư R&D quy mô lớn và làm chủ công nghệ lõi nội địa.

Từ thực tiễn triển khai các nhiệm vụ quốc gia, Tập đoàn CMC cho biết nhiều sản phẩm và nền tảng công nghệ đã đạt mức sẵn sàng công nghệ cao, tiệm cận TRL 8 - 9, với 100% trí tuệ và dữ liệu do Việt Nam làm chủ. Tiêu biểu là hạ tầng C - AI Cloud được xây dựng theo hướng tự chủ, với quy mô 30.000 máy chủ ảo, 50 PB lưu trữ, trung tâm dữ liệu công suất 100 MW, tổng mức đầu tư khoảng 1 tỷ USD. Hạ tầng này sẵn sàng cung cấp cho các nền tảng quốc gia như blockchain layer 1, chuyển mạch thanh toán hay phát thanh - truyền hình OTT quốc gia.

Ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, CMC đã huấn luyện thành công mô hình ngôn ngữ lớn với 72 tỷ tham số, cùng nhiều mô hình phụ trợ khác, sở hữu kho dữ liệu 20 tỷ token sạch và đứng nhóm đầu về lõi OCR-VLM. Đặc biệt, trợ lý ảo pháp luật do CMC phát triển đã được thí điểm tại Văn phòng Quốc hội và Bộ Tư pháp với quy mô khoảng 3.000 người dùng, cho thấy khả năng ứng dụng thực tiễn của các nền tảng AI “Make in Vietnam” trong các lĩnh vực quản lý nhà nước trọng yếu.

Theo ông Nguyễn Trung Chính, những kết quả này là minh chứng cho thấy Việt Nam hoàn toàn có khả năng hiện thực hóa khát vọng 2045 nếu kiên định đầu tư cho khoa học – công nghệ, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động và hình thành lực lượng doanh nghiệp công nghệ đủ tầm vóc quốc tế. Độc lập, tự chủ và thịnh vượng không chỉ là khẩu hiệu, mà là đích đến có thể đạt được khi Việt Nam làm chủ công nghệ lõi, dữ liệu và trí tuệ của chính mình.

Hạ tầng số "Make in Viet Nam" - từ nền tảng sang sản phẩm dẫn dắt

Chủ tịch Tập đoàn VNPT Tô Dũng Thái phát biểu tại sự kiện.

Cùng chia sẻ tại diễn đàn, ông Tô Dũng Thái, Chủ tịch Tập đoàn VNPT, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề của chuyển đổi số, khi hạ tầng số không còn chỉ đóng vai trò nền tảng hỗ trợ, mà cần được nhìn nhận như một sản phẩm công nghệ cốt lõi “Infrastructure as a Product” do doanh nghiệp Việt làm chủ và dẫn dắt.

Theo ông Tô Dũng Thái, trong nhiều năm qua, VNPT đã từng bước làm chủ hệ sinh thái băng rộng cố định XGSPON, qua đó giữ vững thị phần băng rộng cố định số một tại Việt Nam. Hiện mạng lưới của tập đoàn đang phục vụ khoảng 8,5 triệu thiết bị đầu cuối, bao gồm ONT, set-top box, WiFi, Mesh…, tạo nền tảng hạ tầng số đồng bộ cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp. Đây được xem là “lớp hạ tầng nền” quan trọng để phát triển các dịch vụ số trong tương lai.

Song song với đó, VNPT triển khai các giải pháp camera an ninh cho hộ gia đình, với toàn bộ dữ liệu được lưu trữ và xử lý trong nước. Cách tiếp cận này không chỉ đáp ứng nhu cầu bảo đảm an toàn, an ninh cho người dân, mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia là một vấn đề ngày càng được đặt ra cấp thiết trong bối cảnh số hóa sâu rộng.

Chủ tịch VNPT nhấn mạnh, nhà mạng viễn thông thế hệ mới không còn được đo đếm bằng số lượng thuê bao, mà được định nghĩa bởi năng lực hạ tầng số, khả năng làm chủ dữ liệu lõi và vai trò kết nối, điều phối hệ sinh thái số của quốc gia. Trên cơ sở đó, VNPT xác định ba trụ cột chiến lược: làm chủ hạ tầng số thông minh; làm chủ dữ liệu và công nghệ lõi; tiên phong trong vai trò điều phối hệ sinh thái số quốc gia.

Thay vì đặt mục tiêu “làm tất cả”, VNPT lựa chọn chiến lược kiến tạo nền tảng và kết nối hệ sinh thái mở, tạo không gian để doanh nghiệp và xã hội cùng tham gia khai thác, phát triển các dịch vụ, sản phẩm số. Theo ông Tô Dũng Thái, chỉ khi hệ sinh thái được mở và vận hành hiệu quả, chuyển đổi số quốc gia mới có thể diễn ra nhanh và bền vững.

Với tinh thần “Make in Viet Nam to Lead”, VNPT khẳng định không chỉ dừng lại ở vai trò nhà cung cấp hạ tầng, mà hướng tới trở thành “xương sống” vững chắc của chuyển đổi số quốc gia, một trung tâm điều phối tin cậy kết nối mọi nguồn lực trong xã hội. Cam kết này, cùng với những nỗ lực làm chủ công nghệ lõi của các doanh nghiệp công nghệ Việt, được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên số, hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong những thập niên tới.

Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam 2025 cho thấy muốn bứt phá và giữ vững quyền tự chủ trong kỷ nguyên số, Việt Nam không thể đi con đường phụ thuộc công nghệ. Từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đến hạ tầng số, yêu cầu cốt lõi đặt ra là phải làm chủ công nghệ lõi, làm chủ dữ liệu và hình thành được lực lượng doanh nghiệp công nghệ đủ mạnh để dẫn dắt.

Thực tiễn từ các doanh nghiệp công nghệ không còn dừng ở khẩu hiệu hay lắp ráp, mà đang từng bước tiến tới sáng tạo, làm chủ và cung cấp các nền tảng công nghệ quy mô lớn, phục vụ trực tiếp các bài toán quốc gia. Khi doanh nghiệp được đặt vào vị trí trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, còn nhà trường cung ứng tri thức và nhân lực, một chu trình phát triển bền vững cho khoa học – công nghệ Việt Nam đang dần hình thành.